Başlık: ( s ) Triazol-N-glihozitleri. IV: Bazı 1,3-Disübstitüe-1,2,4- triazol -5-on ve 1,2,4- Triozolidin -3,5-Dion (Urazol) N-Glikozitleri üzerinde sentez çalışmaları.Yazar(lar):ERTAN, Mevlüt Cilt: 12 Sayı: 1.2 Sayfa: 065-082 DOI: 10.1501/Eczfak_00000002

A n k a r a E c z . F a k . M e c . 12. 65 (1982) J . F a c . P h a r m A n k a r a 1 2 . 65 (1982) ( s ) T r i a z o l - N - g l i h o z i t l e r i . I V : B a z ı 1,3-Disübstitüe-1,2,4- t r i a z o l -5-on v e 1,2,4- T r i o z o l i d i n -3,5-Dion ( U r a z o l ) N - G l i k o z i t l e r i ü z e r i n d e s e n t e z ç a l ı ş m a l a r ı . D i e U n t e r s u c h u n g e n ü b e r einige 1,3-Disübstitüerte-1,2,4- triazol 5 - o n u n d l , 2 , 4 - t r i a z o l i d i n - 3 , 5 - d i o n " U r a z o l e " N-glycoside.

M e v l ü t E R T A N *

G İ R İ Ş

B u n d a n önceki ç a l ı ş m a l a r d a beş değişik 1,5-distübstitüe 1,2,4T r i a z o l 3 o n türevi bileşik h a z ı r l a n m ı ş ve bu heterosiklik n ü k l e o -b a z l a r l a a s e t o -b r o m glukoz (1) ve aseto-bromksiloz (2) ile nükleozitleş-meleri y a p ı l a r a k N-glikozitleri gerçekleştirilmişti.

Bu ç a l ı ş m a d a 1,3-disübstitüe l , 2 , 4 - t r i a z o l - 5 - o n g r u b u üç değişik t ü r e v ile l , 2 , 4 t r i a z o l i d i n 3 , 5 d i o n " U r a z o l " h a z ı r l a n a r a k b u n -l a r ı n N - g -l i k o z i d a s y o n reaksiyon şart-ları ince-lenerek, s o n u ç t a e-lde edilen nükleozitlerin t ü m ü n ü n antiviral aktivitelerinin karşılaştırıl-m a l a r ı y a p ı l a c a k t ı r .

M A T E R Y A L v e Y Ö N T E M

1,3-Dibüstitüe - 1 , 2 , 4 - T r i a z o l - 5 - o n v e l , 2 , 4 - T r i a z o l i d i n - 3 , 5 - d i o n " U r a z o l " u n h a z ı r l a n ı ş ı : l , 3 - d i s ü b s t i t ü e - 2 , 4 - t r i a z o l - 5 - o n t ü r e v l e r i n i n h a z ı r l a n m a s ı R U P E v e a r k a d a ş l a r ı (3,4) t a r a f ı n d a n verilen sentez y ö n t e m i ile gerçekleşebilmektedir. B u r a d a 2-fenil-semikar-b a z i t ' i n 3. k o n u m u n d a k i s ü 2-fenil-semikar-b s t i t ü e n t i o l u ş t u r a c a k asit h a l o j e n ü r

R e d a k s i y o n a verildiği t a r i h : 16 Ağustos 1982.

* F a r m a s ö t i k K i m y a kürsüsü, Eczacılık Fakültesi, A n k a r a Üniversitesi. S p e k t r u m - 1 .

66 Mevlüt ERTAN

1,2,4 T r i a z o l i d i n 3 , 5 d i o n = I türevi ise G O R D O N ve A U D -R Î E T H (19) t a r a f ı n d a n verilen y ö n t e m l e o l d u k ç a yüksek verimli elde edildi.

N ü k l e o z i t l e r i n h a z ı r l a n m a s ı : Ele a l ı n a n bu d ö r t (s) T r i a z o l F,G H ve I türevlerinin a s e t o b r o m ozlarla sübstitüsyon şartları araştırıldı. H e m modifiye H İ L B E R T - J O H N S O N (1) h e m d e F I S C H E R (1) y ö n t e m i n i n çok değişik o r t a m l a r d a k i reaksiyonları d e n e n m e s i n e karşın F,G ve H türevleri ile s ü b s t i t ü s y o n u n gerçekleşmediği, fakat 1,2,4- t r i a z o l i d i n - 3 , 5 - d i o n = I ile m a d d e trimetilklorosilanla silil-l e n d i k t e n s o n r a u y g u silil-l a n a n modifiye H i silil-l b e r t - J o h n s o n y ö n t e m i isilil-le o l d u k ç a yüksek verimlerle sübstitüe o l d u ğ u gözlendi.

ile açıllenmesi s o n u c u alkali o r t a m d a h a l k a k a p a t ı l m a s ı gerçek-leştirilmektedir. A n c a k a y n ı araştırıcılar, bu reaksiyonu bir alkil h i d r a z i n i açilledikten s o n r a klorokarbonik asit ile reaksiyona sokarak h a z ı r l a m a k t a d ı r l a r .

Bu t ü r e v l e r i n h a z ı r l a n m a s ı n d a şüphesiz en iyi y ö n t e m i E I N H O R N B R U N N E R r e a k s i y o n u n d a n y a r a r l a n m a k suretiyle y a p ı l a n ı d ı r ( 5 8 ) . Bu r e a k s i y o n u n esasını, p r i m e r veya sekonder a m i d -k a r b o n i l l e r i n i n h i d r a z i n veya semi-karbazinlerle, h i d r a z o n ve semi-k- semik-k a r b a z o n l a r ı n ı verebilmesi teşsemik-kil e t m e semik-k t e d i r . Elde edilen bu h i d r a z o n ve s e m i k a r b a z o n l a r ı n yüksek t e m p e r a t ü r d e ısıtılmaları ile siklizasyon gerçekleştirilmektedir (9-18)

Ç a l ı ş m a l a r ı m ı z d a bu yolu deneyerek, önce hazırladığımız asetil, p r o p i o n i l ve izobutiril ü r e t a n türevleri ile f e n i l - h i d r a z i n ' i n çeşitli ş a r t l a r d a k i reaksiyonları d e n e n d i Söz konusu triazol h a l k a l a r ı n ı n a n c a k asit o r t a m d a veya fenilhidrazinin m i n e r a l asit t u z l a r ı ile 150-160'C de 15 saat ısıtılarak gerçekleştirildiği s a p t a n d ı ( Ş e m a - 1 ) .

R C O - N H - C O , O C2H5 + R1 - NH - N H2/ HCl 150-160'C R1 = F e n i l R = C H3- F C H3- C H2- G " CH3 C H -C H3 ( S e m a - 1) H Rı 0 N N

R

N

H

(s) Triazol - N - glikozitleri. IV. 67

l , 3 - d i s ü b s t i t ü e - l , 2 , 4 - t r i a z o l - 5 - o n türevlerinin sübstitüsyona açık o l m a m a l a r ı incelendi. D i a z o m e t a n ile y a p ı l a n metilasyon r e a k s i y o n u n u ( S p e k t r u m 1 ) pozitif verdiği N M R s p e k t r u m u n d a n s a p t a n -mıştır. Bu d u r u m d a molekül sterik y ö n d e n sübstitüsyona açık değil-dir, yargısına varıldı.

Böylece sübstitüsyon şartları s a p t a n d ı k t a n s o n r a U r a z o l ile aseto-b r o m g l u k o z = 1, a s e t o aseto-b r o m g a l a k t o z = 2, e s e t o aseto-b r o m m a n n o z = 3, a s e t o b r o m m a n n o z = 4, a s e t o b r o m r a m n o z = 5, a s e t o b r o m a r a b i n o z = 6, a s e t o b r o m g l u k u r o n i k asit ve a s e t o b r o m r i b o z = 8 sübstitüe edildi. Böylece o z a bağlı o l a r a k aktivitede oluşacak bir değişikliğin gözlenmesi d ü ş ü n ü l m ü ş t ü r . Böylece elde edilen u r a z o l ' ü n sübstitüe I1, I2, I3, I4, I5, I6, I7 ve I8 türevleri deaçillenerek I1ı, I2ı, I 3 ı , I 4 ı , I 5 ı , I 6 ı , I 7 ı v e I 8 ı nükleozitleri elde edilmiştir.

(s) T r i a z o l - N - g l i k o z i t l e r i n (Nükleozitlerin) antiviral aktivite-lerinin karşılaştırılması:

R O L L Y v e S C H O R R (20) t a r a f ı n d a n belirtildiği gibi bir m a d -d e -d e antiviral etki y a -d e n e y h a y v a n l a r ı n -d a y a -d a -d o k u k ü l t ü r ü n -d e y a p ı l m a k t a d ı r . A n c a k g ü n ü m ü z d e d a h a kesin v e d a h a kolay u y g u -l a n d ı ğ ı için d o k u k ü -l t ü r ü n d e n y a r a r -l a n ı -l m a k t a d ı r (20-28).

Ç a l ı ş m a l a r ı m ı z d a d o k u k ü l t ü r ü için p r i m e r h ü c r e o l a r a k Cervix c a r c i n o m a d o k u s u n d a n elde edilen p r i m e r " H e - L a " hücresi kul-lanılmıştır. (29,30). Virus o l a r a k poliomyelitis T ı p - I v e D N A g r u b u v i r u s l a r d a n a d e n o v i r u s kullanılmıştır.*

S p e k t r u m - l

* U z m . D r . Ç i ğ d e m A R T U K ; R e f i k s a y d a m Hıfzısıhha Enstittüsü, Viroloji v e virüs aşıları şubesu şefi: G e r e k d o k u gerekse virüs p a s a j l a r ı n d a esirgemedikleri l a b o r a t u v a r ola-n a k l a r ı v e y a r d ı m l a r ı ola-n d a ola-n dolayı teşekkürü b i r b o r ç bilirim.

6 8 M e v l ü t E R T A N

Ö n c e d e n e n e c e k t ü m m a d d e l e r i n h ü c r e y e toksik k o n s a n t r a s -yonları s a p t a n m ı ş t ı r . H e p s i için 5 . 1 0- 5 M o l / m l k o n s a n t r a s y o n l a r ı b u l u n m u ş t u r . 2 ml lik h ü c r e k ü l t ü r o r t a m ı n d a tek t a b a k a h ü c r e ü r e -tilmesi y a p ı l d ı k t a n s o n r a b ü t ü n m a d d e l e r i n s a p t a n a n y u k a r ı d a k i k o n s a n t r a s y o n l a r ı o r t a m a ilâve edilmiştir. Ayrıca d ö r t k o n t r o l t ü p ü h a z ı r l a n m ı ş b u n l a r d a n ikisine m a d d e l e r ile 2 . 5 saat t e m a s t a bırakıld ı k t a n s o n r a virüs ekimi yapılmıştır. V e o r t a m bırakıld a k i k a l a n h ü c r e m i k t a r l a r ı ile k o n t r o l t ü p l e r d e k i h ü c r e m i k t a r l a r ı karşılaştırılarak i n h i -bisyon değerleri s a p t a n m ı ş t ı r . T a b l o - 1 de g ö r ü l d ü ğ ü gibi inhi-bisyon değerleri % 0-25 (-), % 25-50 ( + ) , % 5 0 - 7 5 ( + +) ve % 75-100

( + + +) değerleri ile belirtilmiştir.

T a b l o I. M a d d e R N A D N A L i t . M a d d e Poliomyelit T i p - I A d e n o v i r u s L i t . A I a

+ +

_{+ +}

1 A 2 a

_{+ +}

_{+ +}

2 B ı b

_{+ + +}

_{+ +}

1 B 2 b

_{+ + +}

_{+ +}

2 C I c

_{+ + +}

_{+ + +}

I C2C

_{+ + +}

_{+ + +}

2 Iıd

_{+ +}

_{+ +}

I D2d

+ +

+ +

2 E ı e

₊

₊

I E 2 e

₊

_{+ +}

2 Iıı

_{+ +}

_{+ +}

I21

_{+ +}

_{+ +}

-13ı

—

—

-I41

_—

_— -I5ı

—

₊

-I61

₊

₊

-I7ı

_{+ + +}

_{+ + +}

-I81

_{+ +}

_{+ +}

-D E N E Y S E L K I S I M

İ n c e t a b a k a k r o m a t o g r a f i s i ; Kiselgel H F 254 v e selüloz adsorp-a n l adsorp-a r ı k u l l adsorp-a n ı l adsorp-a r adsorp-a k sl) C H3C 1 : Etilasetat (1:1), s2) B e n z e n : etil-a s e t etil-a t (1:1), s3) C H3C l : M e t a n o l ( 9 : 1 ) , s4) n B u O H : asetikasit: s u (4:1:5) v e s5) n . P r O H : N H3( % 2 5 ) : s u ( 6 : 3 : 1 ) . B u solvent sistem-l e r i n d e n 4. ve 5. si sesistem-lüsistem-loz a d s o r b a n ı k u sistem-l sistem-l a n ı sistem-l a r a k sonuç nüksistem-leozitsistem-lerin k o n t r o l ü n d e kullanılmıştır. E r i m e n o k t a l a r ı ; M e t l e r - F P 5 d e kapiller y ö n t e m l e yapıldı değerler d ü z e l t i l m e d e n kaydedilmiştir. E l e m a n t e r a n a l i z l e r ; m i k r o m e t o t l a yapıldı. U V . spektral ölçmeler P y e U n i c a m S P - 1 7 0 0 , I R . K B r diski h a z ı r l a n a r a k Pye U n i c a m SP1100, N M R .

(S) Trizol - N - glikozitleri. IV. 69

v a r i a n H A - 1 0 0 M H z v e M a s s s p e k t r u m l a r ı E A İ - M S - 3 0 aletlerinde yapıldı.

1- F e n i l - 3 - m e t i l - 1 , 2 , 4 - t r i a z o l - 5 - o n = F

1 0 . 4 8 g ( 0 . 0 8 mol) M c C R E A T H (31) y ö n t e m i ile h a z ı r l a n a n ( E n . : 77-78°C) asetil ü r e t a n ve 1 0 . 1 1 g ( 0 . 0 8 mol) fenilhidrazin/ H C 1 ile geriçeviren s o ğ u t u c u a l t ı n d a 150-160°C d e y a ğ b a n y o s u n d a 15 saat ısıtıldı. S o ğ u t u l a n karışım % 10 luk N a2C O3 çözeltisi ile nöt-ralize edildi. Ü ç kez 5 0 m l etilasetat ile tüketildi. N a2S O4 ü z e r i n d e n k u r u t u l a n o r g a n i k faz k o n s a n t r e edildi. K r i s t a l i z a s y o n a bırakıldı. % 2 9 . 9 5 verimle 3 . 6 7 g m a d d e elde edildi. E n . : 163-164°C (163 - 1 6 4OC L i t (3).

E l e m a n t e r a n a l i z : ( C9H9N3O ) için

H e s a p l a n a n : C : 6 1 . 7 1 H : 5 . 1 4 N : 2 4 . 0 0 B u l u n a n : C : 6 1 . 7 5 H : 5 . 1 2 N : 2 3 . 7 3 1- Fenil-3-etil-1,2,4- t r i a z o l - - o n - G

F T ü r e v i n d e k i y ö n t e m l e çalışılarak 1 1 . 6 g ( 0 . 0 8 mol) Propionil ü r e t a n ( E n . : 80-81 °C), 1 0 . 1 1 g ( 0 . 0 7 mol) f e n i l h i d r a z i n / H C l ile reaksiyona sokuldu. % 3 4 . 9 9 verimle 4 . 6 3 g m a d d e elde edildi. E n . : 129-130°C E l e m a n t e r a n a l i z : ( Cl 0H2 2N3O ) için H e s a p l a n a n : C : 6 3 . 4 9 H : 5 . 8 2 N : 2 2 . 2 2 B u l u n a n : C : 6 3 . 7 4 H : 5 . 8 1 N : 2 2 . 1 4 U V . : M e O H m a x . : 208

(

: 22800), 248 ( : 33300) nm I R . : . 3 . 3 ( N - H ) , 3 . 4 - 3 . 7 ( C - H ) , 5 . 8 5 ( - N - C = O ) , 6 . 3 , 6 . 7 5 ve 7 . 3 ( A r o m a t i k , C = N, - N - N - ) gerilme, 9 . 4 - 1 0 . 1 de (tri-azol) deformasyon b a n t l a r ı g ö r ü l m e k t e d i r . N M R . : ( C C l4. int. T M S ) p p m . 1.25 t . ( 3 H , C H2) , 2 . 5 5 q . ( 2 H , - C H2) , 7 . 1 7 . 4 m . ( 3 H , m . p . k o n u m u fenil), 7 . 9 5 d . ( 2 H , o . k o -n u m fe-nil), 1 1 . 6 s . ( H . N H ) g ö z l e -n m e k t e d i r .

70

Mevlüt ERTAN Kütle spektrumu: m/e = 189 M , 14b (M-HCNO), 77,64,43,32 iyonlarını veren sinyaller görülmektedir.

1- Fenil-3-izopropil-1,2,4-triazol-5-on - H

F T ü r e v i n d e o l d u ğ u gibi i z o b u t i r i l ü r e t a n h a z ı r l a n d ı (1 8 4 - 8 5 ° C ) . 6 . 3 6 g ( 0 . 0 4 mol) ü ile 5 . 0 5 g ( 0 . 0 3 5 mol) fenil hidra: H reaksiyona sokularak % 45 verimle 3 . 1 9 g m a d d e elde ed: E n . : 167-168°C E l e m a n t e r a n a l i z : ( C1 1H1 3N3O ) için H e s a p l a n a n : C : 6 5 . 0 2 H : 6 . 4 0 N : 2 0 . 6 8 B u l u n a n : C : 6 5 . 1 1 H : 6 . 3 2 N : 2 0 . 6 2 U V . : M e O H m a x . : 208 ( : 20800), 248 ( : 34100) nm I R . : . 3 . 3 ( N - H ) , 3 . 4 - 3 . 7 ( C - H ) , 5 . 8 5 ( - N - C = O ) , 6 . 3 , 6 . 7 5 , 7 . 3 ( a r o m a t i k , - C = N , - N - N - ) gerilme, 9 . 1 . 1 0 . 1 d e (triazol) deformasyon b a n t l a r ı g ö r ü l m e k t e d i r . N M R . : ( C C l4. int. T M S ) p p m 1.3 d . ( 6 H . 2 - C H2) , 2 . 8 9 m . ( H , - C H - ) , 7 . 1 - 7 . 5 m . ( 3 H . m . v e p . k o n u m fenil), 7 . 9 5 d . ( 2 H . o. k o n u m fenil) 1 1 . 9 s. ( H . N H ) g ö z l e n m e k t e d i r . K ü t l e s p e k r u m u : m / e = 203 M+, 189 ( M 1 4 ) , 1 6 0 / M -H C N O ) ile 9 1 , 77 64,53,32 iyonlarını v e r e n sinyaller g ö z l e n m e k t e d i r .

1,2,4- T r i a z o l i d i n - 3 , 5 - d i o n ( U r a z o l ) = I

G O R D O N v e A U D R İ E T H (19) t a r a f ı n d a n verilen tekniğe u y g u n o l a r a k önce 120 g (2mol) ü r e ve 9 4 . 5 g ( 7 6 . 5 ml) (1 mol) m e t i l k l o r o k a r b o n a t ' t a n h a r e k e t l e h a z ı r l a n a n metilallofanat'ın hid-r a z i n h i d hid-r a t ile m u a m e l e s i y l e elde edildi E n . : 247-249°C (249-250°C lit. (19).

N ü k l e o z i t l e r i n H a z ı r l a n m a s ı :

( 0 . 0 0 5 mol) U r a z o l — I, ( 0 . 0 1 5 mol) trimetil-siliklorür ile L i A l H4 ü z e r i n d e n k u r u t u l m u ş 2 5 m l b e n z e n i ç i n d e ( 0 . 0 1 5 mol) t r i e t i l a m i n ilâve edilerek ve 8 saat geriçeviren s o ğ u t u c u a l t ı n d a

ısıtı-(s) Triazol - N - glikozitleri. IV. 71

l a r a k sililasyona bırakıldı. K a r ı ş ı m s o ğ u t u l d u k t a n sonra, süzülerek t r i e t i l a m i n h i d r o k i l o r ü r d e n k u r t a r ı l d ı . 2 5 m l b e n z e n l e y ı k a n d ı k t a n s o n r a b e n z e n l i faz 50°C de v a k u m d a distillenerek sıvı h a l d e sililli t ü r e v a l ı n d ı . Ü z e r i n e L i A l H4 ü z e r i n d e n k u r u t u l m u ş 2 5 m l B e n z e n ve 25 ml t o l u e n içinde ç ö z ü l ü p ü z e r i n e ( 0 . 0 0 5 mol) a s e t o b r o m o z ilâve edildi. Balon r o t a v a p o r a takılıp 2-5 t o r r luk v a k u m t a t b i k e d e r e k a l t t a n bir yağ b a n y o s u ile 150-160°C de ısıtıldı. Sistem böylece 2 0 - 3 0 d a k i k a t u t u l d u . O d a t a m p e r a t ü r ü n e k a d a r s o ğ u t u l d u k t a n sonra 50 ml % 96 lık e t a n o l de ç ö z ü l d ü . Aynı z a m a n d a moleküldeki t r i m e -tilsilil g r u p l a r ı k o p a r ı l m ı ş oldu. E t a n o l k u r u l u ğ u k a d a r distile edildi. Bakiye 50 ml kloroforma alındı. G e r e k t i ğ i n d e kloroformlu çözelti Na2SO4 ile k u r u t u l u r k e n aktif k ö m ü r ilâvesiyle dekolorize edildi. K l o r o f o r m l u faz k u r u l u ğ a k a d a r distile edildikten sonra ş u r u p kıva-m ı n d a k i bakiye e t e r - p e t r o l e t e r i k a r ı ş ı kıva-m ı n d a n veya kıva-m u t l a k etanol-d e n kristallenetanol-diriletanol-di.

Verilen b u m e t o t l a elde edilen sübstitüe ü r ü n l e r d a h a önceki ç a l ı ş m a l a r d a verilen y ö n t e m l e deaçillendiler (1,2).

l(2',3',4',6', T e t r a O a s e t i l D g l i k o p i r a n o z i d o ) 1,2,4 t r i a z o l i -d i n 3 , 5 - -d i o n = II

0 . 5 0 5 g ( 0 . 0 0 5 mol) I ve 2 . 0 6 g ( 0 . 0 0 5 mol) asetobromglukoz-d a n h a r e k e t l e genel sentez m e t o asetobromglukoz-d u n asetobromglukoz-d a verilen teknikle h a z ı r l a n asetobromglukoz-d ı , m u t l a k e t a n o l d e n kristallendirilerek % 8 3 . 7 2 verimle 1.8 g m a d d e elde edildi. E n . : 213-215°C, Rf = 0 . 1 (sl), 0 . 1 1 (s2), 0 . 4 7 (s3). E l e m a n t e r a n a l i z : ( C1 6H2 1N3O1 1) için H e s a p l a n a n : C : 4 4 . 5 4 H : 4 . 8 7 N : 9 . 7 4 B u l u n a n : C : 4 4 . 8 1 H : 5 . 0 2 N : 9 . 2 6 U V . : M e O H m a x . : 215 nm ( : 20298) I R . : . 3 . 0 8 ( N - H ) , 3 . 2 - 3 . 3 ( C - H ) , 5 . 6 ( N - C = O ) , 6 . 9 5 - 7 . 2 (-C = N , - N - N - ) gerilme, 8 . 0 (Ester), 8 . 9 - 9 . 5 (oza v e triazole ait) deformasyon b a n t l a r ı gözlenmektedir.

72 N M R . : ( C D C l3 + D M S O - d6, int T M S ) p p m 2 . 0 5 ( 1 2 H , 4 Asetil), 4 . 1 5 - 5 . 1 4 (7H,. G l u k o z a ait), 9 . 6 - 1 0 . 9 ( 2 H , N - H ) p r o t o n l a r ı g ö z l e n m e k t e d i r . K ü t l e s p e k t r u m u : m / e = 331 ( M - 1 0 0 )+, 101 ( B + H ) , 32,43,60,109,169,187,211,229 ve 271 i y o n l a r ı m v e r e n sinyaller görül-m e k t e d i r . 1 - ( D - G l i k o p o r a n o z i d o ) - i , 2 , 4 - T r i a z o l i d i n - 3 , 5 - d i o n : I l ı 1.077 g ( 0 . 0 0 2 5 mol) Il d e n h a r e k e t l e genel deaçilasyon (1) y ö n t e m i u y g u l a n a r a k elde edilen h a m ü r ü n m u t l a k e t a n o l d e n kristal-İendirildi E n . : 226-227°C, Rf = 0 . 3 1 (s4), 0 . 4 7 (s5). E l e m a n t e r A n a l i z : ( C8H1 3N3O7) için H e s a p l a n a n : C : 3 6 . 5 0 H : 4 . 9 4 N : 1 5 . 9 6 B u l u n a n : C : 3 6 . 2 9 H : 5 . 0 1 N : 1 5 . 1 7

ÜV.:

M e O H m a x . : 2 1 2 n m ( : 18387) IR.: 2 . 8 5 (serbest - O H ) , 3 . 2 - 3 , 3 ( C - H ) , 5 . 6 ( - N - C = 0 ) , 6 . 9 5 , 7 . 2 5 ( - C = N , - N - N - ) gerilme, 8 . 9 - 9 . 5 (eter v e triazol) de-formasyon b a n t l a r ı g ö z l e n m e k t e d i r .

1 ( 2 , 3 , 4 ' T r i O a s e t i l D k s i l o p i r a n o z i d o ) 1 , 2 , 4 t r i a z o l i d i n -3 , 5 - d i o n : I2

0 . 5 0 5 g ( 0 . 0 0 5 mol) I ve 1.695 g (07005 mol) asetobromksiloz d a n h a r e k e t l e genel sentez y ö n t e m i y l e reaksiyona sokuldu. M u t l a k e t a n o l d e n kristallendirilerek % 7 7 . 9 9 verimle 1.4 g m a d d e elde edildi. E n . : 234-235°C Rf = 0 . 1 7 (sl), 0 . 1 6 (s2), 0 . 3 4 (s3). E l e m a n t e r A n a l i z : ( C1 3H1 7N309) için H e s a p l a n a n : C : 4 3 . 4 5 H : 4 . 7 3 N : 1 1 . 6 9 B u l u n a n : C : 4 3 . 0 5 11:1.77 N : 1 1 . 5 1 U V . : M e O H m a x . : 218 nm ( : 21514) I R . : . 3 . 0 6 ( N H ) , 3 . 2 4 3 . 6 5 ( C H ) , 5 . 8 ( O C = O v e N -C = O ) , gerilme, 8 . 0 7 (ester), 9 . 1 - 9 . 5 ( -C - O - -C v e triazol) deformas-yon b a n t l a r ı g ö z l e n m e k t e d i r .

(S) Trizol - N - glikozitleri. IV. 73

NMR.: ( C D C l3 + D M S O - d6, int. T M S ) p p m . 2 . 0 5 s. ( 9 H . asetil), 3 . 7 5 . 4 ( 6 H . ksiloza a i t ) , 1011 yaygın sinyal ( 2 H N H ) p r o -t o n l a r ı g ö z l e n m e k -t e d i r .

K ü t l e S p e k t r u m u : m / e = 259 ( M - 1 0 0 )+ oza, 101 ( B + H ) urazole, ait ve 32,43,60,97,115,139,157,199 iyonlarını v e r e n sinyal-ler g ö r ü l m e k t e d i r .

1 - ( D - K s i l o p i r a n o z i d o ) - 1 , 2 , l - t r i a z o l i d i n - 3 , 5 - d i o n = I 2 ı 0 . 8 9 7 g ( 0 . 0 0 2 5 mol) I2 d e n h a r e k e t l e genel deaçilasyon y ö n -t e m i u y g u l a n a r a k elde edilen h a m ü r ü n m u -t l a k e -t a n o l d e n kris-tal- kristallendirilcli. % 7 9 . 4 2 verimle 0 . 4 9 8 g m a d d e elde edildi. E n . : 1 8 4 -185°C, Rf = 0 . 2 1 (s4) 0 . 3 6 (s5)

Elemanter Analiz: (C7H11N306) için

H e s a p l a n a n : C : 3 3 . 6 4 H : 5 . 1 7 N : 1 6 . 7 3 B u l u n a n : C : 3 3 . 8 1 H : 4 . 9 1 N : 1 6 . 5 6 U V . : M e O H m a x . : 213 nm ( : 16100) IR.: . 2 . 9 (serbest - O H ) , 3 . 2 5 ( N - H ) , 3 . 3 - 3 . 7 ( C - H ) , 5 . 8 ( - N - C = 0 ) - 6 . 8 - 7 . 1 ( - C = N , - N - N - ) gerilme, 8 . 9 - 1 0 . 1 ( C - O - C ve triazol) deformasyon b a n t l a r ı g ö r ü l m e k t e d i r . 1 -(2' ,3' , 4 ' , 6 ' , - ) T e t r a - O - a s e t i l - D - g a l a k t o p i r a n o z i d o ) - 1,2,4-triazo-lidin-3,5-dion = I3

0 . 5 0 5 g ( 0 . 0 0 5 mol) u r a z o l (I) ve 2 . 0 5 g ( 0 . 0 0 5 mol) aseto-b r o m g a l a k t o z d a n h a r e k e t l e genel m e t o d a göre h a z ı r l a n d ı . Etilase-t a Etilase-t : eEtilase-ter (1:1) k a r ı ş ı m ı n d a n krisEtilase-tallendirilerek % 8 7 . 4 4 v e r i m l e 1.88 g m a d d e elde edildi. E n . : 117-118°C, Rf = 0 . 3 9 ( s l ) , 0 . 3 6 (s2), 0 . 5 4 (İs3) E l e m a n t e r A n a l i z : ( C ^ H ^ N ^ O j , ) için H e s a p l a n a n : C-.44.54 H : 4 . 8 7 N : 9 . 7 4 B u l u n a n : C : 4 5 . 2 1 H : 5 . 0 7 N : 9 . 2 4

71 M e v l ü t E R T A N I R . : . 3 . 1 ( N - H ) , 3 . 2 - 3 . 6 ( C - H ) , 5 . 7 ( - O - C = O , - N - G = O ) , 6 . 9 , 7,25 ( - C = N , - N - N - ) gerilme, 8 . 1 (ester), 8 . 9 - 9 . 8 ( C - O - C ve triazol) deformasyon b a n t l a r ı g ö r ü l m e k t e d i r . N M R . : ( C D C l3, i n t . T M S ) ; p p m . 2 . 1 s . ( 1 2 H , Asetil), 4 . 1 - 6 . 1 ( 7 H . g a l a k t o z a a i t ) , 9 . 6 (yaygın ( 2 H , N - H ) p r o t o n l a r ı g ö z l e n m e k t e d i r . K ü t l e S p e k t r u m : m / e = 331 ( M - 1 0 0 ) + oza ait, 101 ( B + H ) iyonları ile 43,60,109,169,211,271,289 iyonlarını v e r e n sinyaller görül-m e k t e d i r .

l - ( D - G a l a k t o p i r a n o z i d o ) - l , 2 , 4 - t r i a z o l i d i n - 3 , 5 - d i o n = I3i 1 .075 g ( 0 . 0 0 2 5 mol) I3 d e n h a r e k e t l e genel deaçilasyon yön-t e m i u y g u l a n a r a k elde edilen h a m ü r ü n m u yön-t l a k e yön-t a n o l d e n krisyön-tal- kristal-lendirildi. % 7 7 . 7 1 verimle 0 . 5 1 1 g m a d d e elde edildi. E n . : 205 - 2 0 6OC R f = 0 . 2 4 (s4) 0 . 4 2 (s5). E l e m a n t e r A n a l i z : ( C8H1 3N3O7) için H e s a p l a n a n : C : 3 6 . 5 0 H : 4 . 9 4 N : 1 5 . 9 6 B u l u n a n : C : 3 6 . 2 8 H : 5 . 1 5 N : 1 5 . 4 4 U V . : M e O H m a x . = 224 nm ( : 23590) U V . : M e O H m a x . : 222 nm ( : 17502) I R . : 2,9 d a (serbest - O H ) , 3 . 2 ( N - H ) , 3 . 4 - 3 . 7 ( C - H ) 5 . 8 d a ( N C = 0), 6 . 9 , 7 . 2 d a ( C = N , N N ) gerilme, 8 . 9 -9 . -9 (oza ait C - O - C v e triazol) deformasyon b a n t l a r ı g ö r ü l m e k t e d i r . 1 ( 2 ' , 3 ' , 4 ' , 6 ' , T e t r a O a s e t i l D m a n n o p i r a n o z i d o ) 12,4 t r i z a o l i

-din-3.5-dion = I4

0 . 5 0 5 g ( 0 . 0 0 5 mol) u r a z o l = I ile 2 . 0 5 g ( 0 . 0 0 5 mol) aseto-b r o m m a n n o z ' d a n h a r e k e t l e genel m e t o d a göre elde edilen h a m ü r ü n etilaseta: eter (1:1) k a r ı ş ı m ı n d a n kristallendirildi. % 6 5 . 8 9 verimle 1.42 g m a d d e ele edildi. E n . : 117-1190C, Rf 0 . 0 9 ( s l ) , 0 . 0 9 (s2), 0 . 2 1 (s3)

(s) T r i a z o l - N - glikozitleri. IV. 75 E l e m a n t e r A n a l i z i : ( C1 6H2 lN3O1 1) için H e s a p l a n a n : C : 4 4 . 5 4 H : 4 . 8 7 N : 9 . 7 4 B u l u n a n : C : 4 5 . 1 5 H : 5 . 0 2 N : 8 . 9 9 I R . : 3 . 0 5 ( N - H ) , 3 . 3 - 3 . 7 ( C - H ) , 5.7 ( - O - C = O ) v e ( - N - C = O), 6 . 9 5 - 7 . 2 a r a s ı n d a (-C = N, - N - N ) gerilme, 8 . 0 2 d a (asetil-ester), 8 . 9 - 1 0 . 0 a r a s ı n d a ( C - O - C , v e C - C ile triazol) deformasyon b a n t l a r ı g ö r ü l m e k t e d i r .

N M R . : ( C D C l3 + C6D6) int T M S ) p p m 2 . 1 ( 1 2 H asetil), 4 . 1 5 - 5 . 6 1 ( 7 H , m a n n o z p r o t o n l a r ı ) , 1 0 . 5 ( 2 H . N H . p r o t o n l a r ı ) g ö r ü l m e k t e d i r .

K ü t l e S p e k t r u m u . : m / e : 331 ( M - 1 0 0 ) oza, 101 ( B + H ) u r a z o l e ait i y o n l a r ile 32, 43, 60, 8 1 , 109, 169,211,271 289 iyonlarını v e r e n sinyaller g ö z l e n m e k t e d i r .

1 - ( D - M a n n o p i r a n o z i d o ) - 1 , 2 , 4 - t r i a z o l i d i n - 3 , 5 )-dion = I4ı 1.075 g ( 0 . 0 0 2 5 mol) I4 d e n h a r e k e t l e , genel deaçilasyon, y ö n -t e m i u y g u l a n a r a k elde edilen h a m ü r ü n e -t a n o l d e ç ö z ü l d ü k -t e n s o n r a eter ilâvesi ile ç ö k t ü r ü l d ü . Çökelek a s e t o n : eter (1:1) karışımı ile y ı k a n d ı . 35°C C a C l2 ü z e r i n d e n v a k u m e t ü v ü n d e k u r u t u l d u . % 5 9 . 9 2 v e r i m l e 0 . 3 9 4 g m a d d e elde edildi. E n . : 148-150°C. R f : 0 . 1 7 (s4), 0 . 3 7 (s5) E l e m a n t e r A n a l i z i : ( C8H1 3N3O7) için. H e s a p l a n a n : C : 3 6 . 5 0 H : 4 . 9 4 N : 1 5 . 9 5 B u l u n a n : C : 3 5 . 9 6 H : 5 . 0 4 N 1 5 . 7 1 U V . : M e O H m a x . : 215 nm ( : 22210) U V . : M e O H : 212 nm ( : 16048). m a x . I R . : . 2 . 9 2 ( s e r b e s t - O H ) , 3 . 3 7 ( N - H ) , 3 . 4 - 3 . 6 ( C - H ) , 5 . 7 ( - N - C = O ) 6 . 9 - 7 , 1 ( - C = N , - N - N - ) gerilme, 8 . 9 - 9 . 9 ( C - O - C v e triazole ait) deformasyon b a n t l a r ı gözlendi.

76 M e v l ü t E R T A N

1 - (2',3',4',-Tri-O-benzoil-L-ramnopîranozido)-1,2,4-triazo-lidin-3.5-dion = I5

0 . 5 0 5 g ( 0 . 0 0 5 mol) u r a z o l (I) ve 2 . 6 9 5 g ( 0 . 0 0 5 mol) b e n z o -b r o m o r a m n o z d a n h a r e k e d e genel m e t o d a göre h a z ı r l a n a n h a m ü r ü n m u t l a k e t a n o l d e n kristallendirildi. % 7 6 . 5 6 verimle 2 . 1 4 g saf m a d d e elde edildi. E n . : 262-263°C, Rf.: 0 . 2 4 ( s l ) , 0 . 2 2 (s2), 0 . 4 1 (s3) tespit edildi. E l e m a n t e r Analizi : (C2 9H2 5N3O9) için H e s a p l a n a n : C : 6 2 . 2 5 H : 4 . 4 7 N : 7 . 5 1 B u l u n a n : C : 6 2 . 1 5 H : 4 . 7 1 N : 7 . 7 9 U V . : M e O H m a x . : 205 ( : 20100), 231 ( :25180), 276 ( :21200) ve 283 ( : 38100) n m . I R . : . 3 . 1 ( N H ) , 3 . 2 5 3 . 6 ( C H ) , 5 . 7 5 ( O C = O v e N -C = O), 6 . 2 , 6 . 8 5 , 7 . 0 ( a r o m a t i k , --C = N, - N - N - ) gerilme, 7 . 8 (ester), 8 , 8 - 9 . 8 ( C - O - C , triazol h a l k a s ı n a ait) deformasyon b a n t l a r ı g ö r ü l m e k t e d i r . N M R . ( C D C l3 + D M S - d6i n t . T M S ) p p m 1.55 (d. 3 H . 6 ' -C H3) , 4 . 5 m . ( I H , 5'), 5 . 4 5 - 6 , 1 m . ( 6 H . 2',3',4', H ) , 7 . 5 - 8 . 0 m . ( 1 5 H , 3 fenil), 1 0 . 8 y a y g ı n ( 2 H , N - H ) p r o t o n l a r ı g ö r ü l m e k t e d i r . K ü t l e S p e k t r u m u : m/ e: 4 5 9 ( M - 1 0 0 ) , 101 (B + H) ile 105, 122, 215 ve 337 iyonlarını v e r e n sinyaller g ö z l e n m e k t e d i r . l - ( L - R a m n o p i r a n o z i d o ) - l , 2 , 4 - t r i a z o l i d i n - 3 , 5 - d i o n = I51 1.397 g ( 0 . 0 0 2 5 mol) I 5 , d e n genel deaçilasyon y ö n t e m i u y g u -l a n a r a k e-lde edi-len h a m ü r ü n , ö n c e b e n z e n i-le y ı k a n d ı . D a h a s o n r a m u t l a k e t a n o l d e n kristallendirildi. E n . : 195-197°C, Rf.: 0 . 2 2 (s4), 0 . 4 0 (s5).

E l e m a n t e r Analizi : ( C8H1 3N3O6) için

H e s a p l a n a n : C : 3 8 . 8 6 H : 5 . 2 6 N : 1 7 . 0 0 B u l u n a n : C : 3 7 . 5 8 H : 5 . 3 8 H : 1 6 . 8 9

(S) Trizol -N- glikozitleri. IV. 77

I R . : . 2 . 9 (serbest - O H ) , 3 . 2 2 ( N - H ) , 3 . 3 - 3 . 6 ( C - H ) , 5 . 9 ( - N - C = O ) , 6 . 8 5 - 7 . 2 ( - C = N , - N - N - ) gerilme, 8 , 9 - 1 0 . 1 (oza ait C - O - C v e triazol) deformasyon b a n t l a r ı g ö z l e n m e k t e d i r .

1 ( 2 ' , 3 ' , 4 ' , T r i O a s e t i l L a r a b o p i r a n o z i d o ) 1 , 2 , 4 t r i a z o l i d i n 3 , 5 -d i o n = 1 6

0 . 5 0 5 g ( 0 . 0 0 5 mol) U r a z o l (I) ile 1,695 g ( 0 . 0 0 5 mol) ase-t o b r o m a r a b i n o z ' d a n h a r e k e ase-t l e g e n e l m e ase-t o d a göre elde edilen h a m ü r ü n etilasetat: eter (1:1) k a r ı ş ı m ı n d a n kristallendirildi. % 62,39 verimle 1.12 g saf m a d d e elde edildi. E n . : 139-141°C, Rf.: 0 . 2 0 (s1), 0 . 1 9 (s2), 0 . 3 7 (s3). E l e m a n t e r A n a l i z i : ( C1 3H] 7N3O9) için H e s a p l a n a n : C : 4 3 . 4 5 H : 4 . 7 3 N : 1 1 . 6 9 B u l u n a n : C : 4 4 . 1 1 H : 4 . 7 6 N : 1 0 . 9 8 U V . : M e O H m a x . : 209 nm ( : 19100) U V . : M e O H m a x . : 221 nm ( : 24520), I R . : 3 . 0 5 ( N - H ) , 3 . 6 ( C - H ) , 5.7 ( - O - C = O v e - N - C = O), 6 . 9 , 7 . 2 ( - C = N , - N - N - ) gerilme, 8 . 0 5 (asetil ester), 8 . 9 - 9 . 8 (oza ait C - O - C v e triazol) ait deformasyon b a n t l a r ı g ö r ü l m e k t e d i r . N M R . : ( C6D6+ C D C l3 int. T M S ) , p p m . 2 . 1 5 ( 9 H , asetil), 4 . 0 - 5 . 8 5 ( 6 H , oza a i t ) , 1 0 . 8 ( 2 H , N - H ) p r o t o n l a r ı g ö r ü l m e k t e d i r . K ü t l e S p e k t r u m u : m / e = 259 ( M - 1 0 0 ) , oza, 101 (B + H) b a z a ait i y o n l a r y a n ı n d a 32,43,115,139,157,199 ve 217 i y o n l a r ı g ö z l e n m e k t e d i r . l - ( L - a r a b o p i r a n o z i d o ) ~ l , 2 , 4 - t r i a z o l i d i n - 3 , 5 - d i o n = I 6 ı 0 . 8 9 8 g ( 0 . 0 0 2 5 mol) I6 d a n h a r e k e t l e genel deaçilasyon y ö n t e m i n e göre elde edilen h a m ü r ü n e t a n o l d e ç ö z ü l d ü k t e n sonra, eter ilâve edilerek ç ö k t ü r ü l d ü . e t e r : aseton (1:1) karışımı ile y ı k a n d ı . % 6 5 . 3 3 v e r i m l e 0 . 4 1 0 g m a d d e elde edildi. E n . : 1 2 9 -131°C, Rf.: 0 . 3 2 (s4), 0 . 2 8 (s5)

7 8 M e v l ü t E R T A N E l e m a n t e r A n a l i z i : ( C7H1 1N3O6) için H e s a p l a n a n : C : 3 3 . 6 4 H : 5 . 1 7 N : 1 6 . 7 3 B u l u n a n : C : 3 3 . 7 1 H : 4 . 9 7 N : 1 6 . 6 4 U V . : M e O H m a x 224 nm ( : 19100) IR.: , 2 . 9 (serbest - O H ) , 3 . 2 5 ( N - H ) , 3.6 ( C - H ) , 5 . 9 (-N - C = O ) 6 . 9 , 7 . 1 ( - C = N , - N - N - ) gerilme, 8 . 8 - 9 . 8 ( C - O - C oza ve triazole) ait deformasyon b a n t l a r ı g ö r ü l m e k t e d i r .

l - ( 2 ' , 3 ' , 4 ' , - T r i - 0 - a s e t i l - 6 ' , - k a r b o k s i m e t i l - D - g l u k u r o p i r a n o z i d o ) -l,2,4-trizaolidin-3,5-dion = 17

0 . 5 0 5 g ( 0 . 0 0 5 mol) u r a z o l (I) ile 1.982 g ( 0 . 0 0 5 mol) aseto-b r o m - m e t i l - g l u k u r o n a t ' t a n h a r e k e t l e genel y ö n t e m l e elde edilen h a m ü r ü n , e t a n o l d e n kristallendirildi. % 7 7 . 6 9 verimle 1.62 g saf m a d d e elde edildi. E n . : 231-232°C, Rf.: 0 . 1 9 (s1), 0 . 1 9 (s2), 0 . 3 1 (s3), E l e m a n t e r A n a l i z i : (C1 5H1 9N3O1 1) için H e s a p l a n a n : C : 4 3 . 1 7 H : 4 . 5 6 N : 1 0 . 0 7 B u l u n a n : C : 4 2 . 7 9 H : 4 . 6 6 N : 9 . 9 2 U V . : M e O H m a x : 212 nm ( : 20300) I R . : . 3 . 0 5 ( N - H ) , 3 . 3 - 3 . 6 ( C - H ) , 5 . 7 ( - O - C = O v e - N - C = O ) , 6 . 9 , 7 . 2 ( - C = N , - N - N - ) gerilme, 8 . 0 (ester), 9 . 0 - 9 . 8 ( C - O - C v e triazol) deformasyon b a n t l a r ı g ö r ü l m e k t e d i r . N M R . : ( C D C l3 int. T M S ) , p p m , 2 . 0 ( 9 H , asetil), 3 . 7 s . ( 3 H , OCH3), 4 . 4 5 - 5 . 5 5 ( 5 H , oza ait), 1 0 . 8 ( 2 H , N - H ) p r o t o n l a r ı gözlen­ m e k t e d i r .

K ü t l e S p e k t r u m u : m / e = 317 ( M - 1 0 0 )+, 101 ( B + H ) , iyonları y a n ı n d a , 43,60,137,155,197,215 ve 257 iyonlarını v e r e n sin­ yaller g ö z l e n m e k t e d i r .

(s) Triazol -N- glikozitleri. IV. 79 1- ( 6 - o - M e t i l - D - g l u k u r o p i r a n o z i d o )-l,2,4-triazolidin-3,5-dion

= I7ı

1.043 g ( 0 . 0 0 2 5 mol) I7 d e n h a r e k e d e , genel deaçilasyon yön­ t e m i u y g u l a n a r a k elde edilen h a m ü r ü n m u t l a k e t a n o l d e n kristal-lendirildi. % 7 4 . 2 2 verimle 0 . 5 4 0 g saf m a d d e elde edildi. E n . : 207-280°C, Rf.: 0 . 1 5 (s4), 0 . 1 7 (s5). E l e m a n t e r A n a l i z i : ( C9H1 3N3O8) için H e s a p l a n a n : C : 3 7 . 1 1 H : 4 . 4 6 N : 1 4 . 4 3 B u l u n a n : C : 3 6 . 8 8 H : 4 . 6 8 N : 1 4 . 1 9 U V . : M e O H m a x : 214 nm ( : 20300) IR.: , 2 . 9 ( s e r b e s t - O H ) , 3.12 ( N - H ) , 3 . 2 8 - 3 . 6 5 ( C - H ) , 5 . 8 ( - N C = O v e - O - C = O ) , 6 . 9 - 6 . 2 ( - C = N , - N - N - ) gerilme, 8 . 0 (ester), 8 . 9 - 9 . 5 ( C - O - C v e triazol) deformasyon b a n t l a r ı görül­ m e k t e d i r . N M R . : ( D M S O - d6, i n t T M S ) p p m 3 . 3 - 3 . 6 (4H) v e 4 . 8 - 8 . 2 / 6 H ) oza ait 3 . 8 s. ( - C O O C H3) p r o t o n l a r ı g ö z l e n m e k t e d i r . l - ( 2 ' , 3 ' , 5 ' , - T r i - 0 - a s e t i l - D - r i b o f u r a n o z i d o ) - l , 2 , 4 t r i a z o l i d i n - 3,5 d i o n = I8 0 . 5 0 5 g ( 0 . 0 0 5 mol) u r a z o l ve 1.695 g ( 0 . 0 0 5 mol) a s e t o b r o m -riboz d a n h a r e k e t l e elde edilen h a m ü r ü n , etilasetat: eter (1:1) k a r ı ş ı m ı n d a n kristallendirildi. % 8 6 . 9 verimle 1.56 g saf m a d d e elde edildi. E n . : 108-111'C, R f : 0 . 1 6 (s1), 0 . 1 5 (s2), 0 . 3 5 (s3) E l e m a n t e r A n a l i z i : ( C1 3H1 7N3O8) için H e s a p l a n a n : C : 4 3 . 4 5 H : 4 . 7 3 N : 1 1 . 6 9 B u l u n a n : C : 4 4 . 0 5 H : 4 . 7 1 N : l l . 1 2 U V . : M e O H M a x : 211 nm ( : 20400) I R . : . 3 . 1 ( N H ) , 3 . 4 3 . 6 ( C H ) , 5,8 ( O C = O ) v e N -C = O ) , 6 . 9 - 7 . 3 ( - -C = N , - N - N - ) gerilme, 8 . 0 5 (ester), 9 . 1 - 1 0 . 3 ( C - O - C ile triazol) deformasyon b a n t l a r ı g ö z l e n m e k t e d i r .

80 _{Mevlüt E R T A N} N M R . : ( C6D6 + C D C l3 int. T M S ) p p m , 2 . 0 5 - 2 . 2 5 ( 9 H , asetil), 4 . 0 - 5 . 8 ( 6 H , r i b o z a a i t ) , 1 0 . 2 ( 2 H N - H ) p r o t o n l a r ı g ö z l e n m e k K ü t l e S p e k t r u m u : m / e = 259 ( M - 1 0 0 ) + oza, 101 ( B + H ) b a z a ait i y o n l a r y a n ı n d a 43,60,139,157,199 ve 217 iyonları v e r e n sinyaller g ö r ü l m e k t e d i r . l - ( D - R i b o f u r a n o z i d o ) - l , 2 , 4 - t r i a z o l i d i n - 3 , 5 - d i o n = I 8 ı

0 . 8 9 8 g ( 0 . 0 0 2 5 mol) I8 d e n h a r e k e t l e genel deaçilasyon y ö n t e m i u y g u l a n a r a k elde edilen h a m ü r ü n e t a n o l d e ç ö z ü l ü p eter ilâvesiyle ç ö k t ü r ü l d ü . E t e r : aseton (1:1) karışımı ile y ı k a n a r a k saflaştırıldı. % 6 5 . 2 3 v e r i m l e 0 . 3 8 0 g m a d d e elde edildi. E n . : 177-179°C, Rf.: 0 . 1 9 (s4), 0 . 4 1 (s5). E l e m a n t e r A n a l i z i : ( C7H1 1N3O6) için H e s a p l a n a n : C : 3 6 . 0 5 H : 4 . 7 2 N : 1 8 . 0 2 B u l u n a n : C : 3 5 . 9 1 H : 5 . 0 1 N : 1 7 . 8 9 I R . ; . 2 . 9 ( s e r b e s t - O H ) , 3 . 6 0 ( N - H ) , 3 . 3 - 3 . 6 ( C - H ) , 5 . 8 5 ( N C = O ) , 6 . 2 , 6 . 8 , 7 . 0 ( C = N , N N ) gerilme, 9 . 1 9 , 9 ( C -O - C , triazol) deformasyon b a n t l a r ı g ö r ü l m e k t e d i r . B u ç a l ı ş m a d a l , 3 - d i s ü b s t i t ü e - l , 2 , 4 - triazol - 5 - o n t ü r e v i ü ç bileşik ile 1,2,4— t r i a z o l i d i n 3 , 5 d i o n " U r a z o l " sentez edilerek b u n -l a r ı n oz-lar-la sübstitüsyon şart-ları ince-lenmiştir. Ö n c e -l i k -l e 1,3-disüb-t i 1,3-disüb-t ü e - l , 2 , 4 - 1,3-disüb-t r i a z o l - 5 - o n 1,3-disüb-türevlerini h a z ı r l a m a k için E I N H O R N B R U N N E R r e a k s i y o n u n d a n y a r a r l a n ı l a r a k reaksiyon şartlarını a y a r l a m a y a çalıştık. B u n u n için asetil, p r o p i l , İ z o b u t o r i l ü r e t a n t ü r e v -lerini, fenilhidrazinin m i n e r a l asit t u z u ile 150-160°C da 15 saat ısıtmak g e r e k m e k t e d i r . Böylece h a z ı r l a n a n l - f e n i l - 3 - m e t i l - l , 2 , 4 - t r i a z o l - 5 - o n = F, 1fenil —3etil—1,2,4— t r i a z o l 5 o n = G, l f e n i l 3 i z o p r o p i l l , 2 , 4 -t r i a z o l - 5 - o n = H ve 1,2,4--triazolidin- 3,5-dion ( U r a z o l ) = I, - tü-U V . : M e O H M a x : 211 ( : 21300) S O N U Ç v e T A R T I Ş M A

(S) T r i z o l - N - glikozitleri. I V . 81

reylerinin nükleositlerinin h a z ı r l a n m a s ı n a çalışılmıştır. G e r e k H i l -b e r t - J o h n s o n ve gerekse Fischer y ö n t e m i n e göre F,G,H t ü r e v l e r i n i n sübstitüsyona açık o l m a d ı ğ ı s a p t a n m ı ş t ı r . U r a z o l ' u n ise modifiye H i l b e r t - J o h n s o n m e t o d u n a göre o l d u k ç a tüksek v e r i m l e elde edile-bildiği gözlendi (1,2).

D a h a önce l , 5 d i s ü b s t i t ü e l , 2 , 4 t r i a z o l 3 o n t ü r e v l e r i n i n N -glikozitleri ile b u ç a l ı ş m a d a elde edilen sekiz u r a z o l - N - - glikozitleri-n i glikozitleri-n a glikozitleri-n t i v i r a l etkileri karşılaştırıldığıglikozitleri-nda ( T a b l o - 1 ) ; h e m R N A v e h e m d e D N A v i r u s u n a karşı e n yüksek aktivitenin C I c , C 2 c ile b u ç a l ı ş m a d a elde edilen I71 t ü r e v l e r i n i n o l d u ğ u s a p t a n m ı ş t ı r .

ÖZET

B u ç a l ı ş m a d a l , 3 - d i s ü b s t i t ü e - l , 2 , 4 - t r i a z o l - 5 - o n t ü r e v i ü ç t a n e ( 1 - f e n i l - 3 - m e t i l - 1 , 2 , 4 - t r i a z o l - 5 - o n = F, 1-fenil-3-etil-1,2,4- triazol - 5 - o n = G, l - f e n i l - 3 - i z o p r o p i l - 1 2 , 4 , T r i a z o l - 5 - o n = H ile 1,2,4-t r i a z o l i d i n - 3 , 5 - d i o n = I 1,2,4-t ü r e v l e r i n i n çeşi1,2,4-tli a s e 1,2,4-t o b r o m ozlarla süb-stitüsyonu gerçekleştirilmeye çalışılmış, a n c a k ilk üç t ü r e v i n sübs-t i sübs-t ü s y o n a açık o l m a d ı ğ ı s a p sübs-t a n m ı ş sübs-t ı r . D a h a s o n r a şimdiye k a d a r elde edilen nükleozitlerin antiviral etkileri karşılaştırılmış, R N A virusl a r ı n d a n povirusliomyeviruslit T i p I v e D N A v i r u s virusl a r d a n A d e n o v i r u s ü z e r i n -d e -d e n e n m i ş t i r . ZUSAMMENFASSUNG I n dieser A r b e i t w u r d e n die D e r i v a t e v o n " l p h e n y l 3 m e t h y l -1 , 2 , 4 - t r i a z o l - 5 - o n = F, -1 - p h e n y l - 3 - e t h y l - l , 2 , 4 - t r i a z o l - 5 - o n = G, l - p h e n y l - 3 - i s z o r o p y l - l , 2 , 4 - t r i a z o l - 5 - o n = H u n d 1-2,4-triazolidin - 3 , 5 - d i o n = I" m i t v e r s c h i e d e n e n A c e t o b r o m z u c k e r n reagiert. A b e r die D e r i v a t e F,G, u n d H w u r d e n n i c h t sübstitüirt. N a c h h e r w u r d e n die A n t i v i r a l e a k t i v i t a t bisherigen synthetisierten Nücleoside vergleicht. Dieser Vergleich wird ü b e r poliomyelit t i p - I als R N A v i r e n u n d A d e n o v i r e n als D N S - v i r e n geprüft.

LİTERATÜR 1- E r t a n , M . , J. Fac. Pharm. (Ankara) ; 10, 124 (1980) 2- E r t a n , M . , İbid. 11, 118 (1981).

82 M e v l ü t E R T A N

3- R u p e , H. u n d L a b h a r d , H., Chem. Ber.; 33, 233 (1900). 4- R u p e , H. u n d M e t z , G., İbid, 36, 1092 (1903).

5- E i n h o r n , A., S z e l i n s k y , B. u n d B i s c h k o p f f , E., Liebig Ann. Chem.: 343, 229 (1905). 6- B r u n n e r , K., Chem. Ber. 47, 2671 (1914).

7- A t k i n s o n , M . R . a n d P o l y a , B., J. Chem. Soc, 3418 (1952). 8- Ü n , R., Chimica Acta Turcica, 2, 115 (1974).

9- C u r t i u s , T. u n d H e i d e n r e i c h . K., Chem. Ber., 27, 55 (1894), 27, 773 (1894). 1 0 - V o s w i n c k e l , H . , İbid., 36, 2483 (1903).

1 1 - B a i l e y , R. a n d M o o r e , N . H . , J. Amer. Chem. Soc, 29, 279 (1917), 29, 1322 (1917) 1 2 - T h o m p s o n , Q. E., İbid., 73, 5841 (1951) 73, 5914 (1951).

1 3 - G a s t a l d i , C., Gazz. Chim. İtal. 53, 629 (1923), Ref. C . A . , 18.687 (1924) 1 4 - H o g g a r t h , E., J. Chem. Soc, 1918 (1948).

1 5 - R i e d , W. a n d C z a c k , A., Liebigs, Ann. Chem. 676, 121 (1964). 1 6 - Ü n , R. a n d İ k i z l e r , A., Chimica. Acta. Turcisa 5, 113 (1975). 1 7 - İkizler, A., Ü n , R., İbid., 4, 23 (1976).

1 8 - D o y l e , K . M . a n d K u r z e r , K., Tetrahedron, 32, 2347 (1976). 1 9 - G o r d o n , P.G. a n d A u d r i e t h , L.F., J. Org. Chem. 20, 603 (1955). 2 0 - R o i l y , U. u n d S c h o r r , M . , Virusmittel, Arzneimitel, 5, 313 (1972).

(Verlag c h e m i e ) .

2 1 - P e r k i n , E.S., W o o d , R . M . , S e a r s , M.L., P r u s o f f , W.H., W e l c h , A.D., Natur, 194, 985 (1962).

2 2 - S h e n , T.Y., R u y l e W.Y. a n d B u g i a n e s i , R.L., J. Heterocycl. Chem., 2, 495 (1965). 2 3 - S h e n , T.Y., L e w i s , H . M . a n d R u y l e , W.V., J. Org. Chem. 30, 835 (1965).

2 4 - M u r a o k a , M . , T a k a d a , A. a n d U e d a , T., Chem. Pharm. Bull. (Tokyo), 18, 261 (1970). 2 5 - S w i e r k o w s k i , M. a n d S h u g a r , D., J. Med. Chem. 12, 533 (1969).

2 6 - M u r a o k a , M. a n d U e d a , T., Chem. Pharm. Bull. ( T o k y o T ) , 21, 1382 (1973). 2 7 - S z e k e r e s , G.L., R o b i n s , R.K., D e a , P., S c h w e i z e r , M . P . a n d L o n g . R.A., J. Org.

Chem. 38, 3277 (1973).

2 8 - C h i u , T.M.K., W a r n o c k , D . H . , W a t a n a b e , K.A. a n d F o x . |. |.,J. Heterocycl. Chem. 10, 607 (1973).

2 9 - G r i s t , N.R., R o s s , C.A. a n d Bell, E.|., Diagnostic m e t h o d i n clinical virology.,

Blackwell-scietific. P u b . Oxford (1974).

3 0 - B e r k e , M.Z., T ı b b i viroloji,; B.2 (1974). 3 1 - M c C r e a t h , D . , Chem. Ber. 8. 1181 (1975).