Yağlık Gül Sektörünün Ekonomik Analizi

Tam metin

(1)YAĞLIK GÜL SEKTÖRÜNÜN EKONOMİK ANALİZİ F.Handan GİRAY. Ayşe KARADAĞ GÜRSOY. Özge BAYINDIR. Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta [email protected]. ÖZET. GİRİŞ. Uçucu yağ oranının, geç saatlere doğru hızla düşmeye başlaması nedeniyle gül çiçeklerinin günün çok erken saatlerinde toplanması gerekmektedir. Emek yoğun toplama faaliyetinin saati geciktikçe gül çiçeğinin yağ oranı yarı yarıya düşmektedir (binde dörtten, binde ikiye kadar). Taze toplanmış yağ gülü çiçeklerinin damıtılmasıyla elde edilen gül yağı parfüm, kozmetik, ilaç sanayinin temel hammaddelerinden biridir. Dünyada yıllık gül yağı üretimi yaklaşık 3 ton ve konkret üretimi yaklaşık 9 tondur. Türkiye dünya gül yağı üretiminin yarısından fazlasını karşılamaktadır ve üretimin tamamı Isparta ve civarından elde edilmektedir. Dünya üretiminin büyük bir kısmını karşılaması, dolayısıyla pazar sorunu yaşanmaması ve ana üretim faaliyeti olmaması nedeniyle mevcut sorunların yeterince farkında olunmadığı düşüncesi ile gerçekleştirilen bu çalışmada, gül sektörünün ekonomisi ele alınarak gül çiçeğinden elde edilen birincil ürünlerinin maliyet ve kârlılıkları incelenmektedir. Anahtar Kelimeler: Isparta, gül çiçeği, gül yağı, gül suyu. Türkiye’de uçucu yağ üretiminin büyük bir payını gülyağı oluşturmaktadır. Türkiye dünyanın önde gelen gülyağı üreticilerinden biridir. Çoğu Isparta yöresinde yetişen Rose Damescana adı verilen gül bitkisinin çiçeklerinden elde edilen gülyağı dünya piyasalarında “TÜRK GÜLYAĞI” olarak bilinmektedir. Isparta iline ait gül çiçeği üretim alanları ve gülden elde edilen gül ürünleri tabloda gösterilmiştir. Gül çiçeği ve gülyağı üretimi sadece Mayıs ve Haziran aylarında gül mevsimi olarak bilinen süre içinde yapılmaktadır. Geç saatlere doğru uçucu yağ oranını kaybetmesi nedeniyle üreticilerin erken saatlerde topladıkları gül çiçekleri, gül yağı üreten fabrikalara ait toplama merkezlerine getirilir. Toplanan gül çiçekleri, yaklaşık 500 Kg kapasiteli krom ve bakır damıtma kazanlarında buhar basıncı altında damıtılarak gülyağı elde edilmektedir. Gül çiçeği işleme aşamaları şekilde gösterilmektedir.. KONU. 2001 2002 2003 2004. 2005. 2006. 2007. 2008. 2009. GÜL ÇİÇEĞİ YETİŞTİRİLEN ALAN (ha) 1591 1563 1563 1591. 1893,5 1902,5 1905,7 1855. 1855. ELDE EDİLEN GÜL ÇİÇEĞİ (ton). 5811 5827 6073 7540. 9971,5 10564. 7085. 8420. 8510. ELDE EDİLEN GÜL YAĞI (kg). 1180 1185 1185 1185. 1251. 2332. 1157. 1250. 1305,9. ELDE EDİLEN GÜL SUYU (ton). 35,1 98,6 98,6 100. 156. 58. 131. 140. 258,6. ELDE EDİLEN GÜL KONKRETİ (kg). 3383 3183 3183 3240. 5150. 9300. 4372. 3800. 8046,3. Gül çiçeğinden iki çeşit yağ üretilmektedir. Bu gülyağı olarak bilinen ince gülyağı ve konkret olarak bilenen katı gülyağıdır. Yan ürün olarak da gülsuyu üretilmektedir. Gülyağı üretiminde en önemli maliyet unsuru, yaklaşık % 55 pay ile gül çiçeği fiyatlarıdır. 2011 yılı itibariyle ortalama gül çiçeği alım fiyatı 2,25 TL’ dir. 1 Kg gülyağı elde etmek için mevsim şartlarına göre yaklaşık 3 ton gül çiçeği işlemek gerekmektedir. 1 Kg gül konkreti elde etmek için ise yaklaşık 300 Kg kadar gül çiçeği işlemek gerekir.. KAYNAK: GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK İL MÜDÜRLÜĞÜ. SONUÇ. 1 kg gül yağının ortalama maliyeti 9169,53 TL 1 kg gül yağının ortalama fiyatı 6000 €. 1 kg konkretin ortalama maliyeti 1289,28 TL 1 kg konkretin ortalama fiyatı 700 € 1 kg absolütün ortalama maliyeti 2181,42 TL 1 kg absolütün ortalama fiyatı 1500 € 1 kg gül suyu ortalama fiyatı 3,5 TL dir. Gül yağından elde edilen yan ürün olduğu için artı bir maliyeti bulunmamaktadır.. MATERYAL VE YÖNTEM Çalışmanın ana materyalini gül yağı üretimi yapan bir firmaya ait veriler oluşturmaktadır. Yapılan araştırmalara göre 2011 yılında ortalama gül çiçeğinin kg alış fiyatı 2,25 TL olarak belirlenmiştir. Bu verilere göre 1 kg gül yağı, konkret ve absolüt elde etmek için yapılan maliyetler aşağıdaki tablolar da görülmektedir. Ayrıca gülyağı üretiminden yan ürün olarak gül suyu elde edilmektedir. Ancak gül suyu üretimde ayrı bir maliyet bulunmamasından dolayı burada maliyet unsurları gösterilmemektedir. 3 ton Gül Çiçeği 450 TL İşçilik. GÜLYAĞI 9169,53 TL. Elde edilen veriler ışığında hesaplanan maliyetler ile satış fiyatları karşılaştırıldığında toplam gelir içerisinde - 1 kg gül yağından elde edilen karlılık oranı %74, - 1 kg konkretten elde edilen karlılık oranı %5 ve - 1 kg absolütten elde edilen karlılık oranı ise %21 dir.. 180 TL Nakliye. 45 kg Etil Alkol. 27 kg Hekzan. 76,5 kg Fuel Oil. ABSOLUT 2181,42 TL 67,5 İşçilik. 750 kg Fuel Oil 150 TL Elektrik. 450 kg Gülçiçeği. KAYNAKLAR ISPARTA GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK İL MÜDÜRLÜĞÜ GÜLBİRLİK A.Ş. SEBAT GÜL ÜRÜNLERİ A.Ş. S.D.Ü GÜL ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ İSKİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. 9 ton Su. 27 TL Nakliye. 300 kg Gül Çiçeği 18 kg Hekzan. 18 TL Elektrik. 45 TL İşçilik. KONKRET 1289,28 TL 18 TL Nakliye. 51 kg Fuil Oil. 12 TL Elektirik.

(2)