• Sonuç bulunamadı

1.2. Kurumsal Performans Ölçümü ve GeliĢimi

2.1.2. Yerel Yönetimlerde Kurumsal Performans Ölçümü Uygulamaları

Kurumsal performans ölçümü ile ilgili ilk yazılı yayınlar 1938 yılında baĢlasa da (Williams, 2004) ilk uygulama 1949 yılında Hoover Komisyonunun tavsiyesi üzerine BirleĢik Devletler Hükümetinde performans yönetim sistemi kurularak gerçekleĢmiĢtir. Komisyonun tavsiyesi ve yöneticilerin onayı ile periyodik olarak

gerçekleĢen dereceleme artıĢları sonucunda, çalıĢan performansında artıĢ olmuĢtur. 1950’lilerin performans hareketi ile yönetime bağlı her bir büronun kendisinin geliĢtirdiği performans tahminleri yanında üç farklı alanda; memnuniyet, memnuniyetsizlik ve ödenmemiĢ borçların özetleri istenmiĢtir. Bu hareketteki amaç, en iyi ve en kötü çalıĢanları belirlemek ve yönetici-çalıĢan iliĢkisini düzeltmektir (Performance Management Program Design Handbook, 1994).

BirleĢik Devletlerde, yönetim tarafından Ģekillendirilen bütçelerde kongrenin oynadığı önemli rol sebebiyle performans-hedef belirlenmesi ve bütçeleme daha kolay olmaktadır. Hükümet, performans ve sonuçlarını Genel Muhasebe Bürosu ve Kongre tarafından performans raporlarının incelenmesi sayesinde elde etmektedir (Measuring the Performance of Government Departments, 2001).

Hollanda’da karar alma koordinasyonu için yönetim bütünleĢmesi ile yeni yöntemler ve yapılar üstüne odaklanmaya 1980’lerde baĢlanmıĢtır. Etkinlik ve etkililik göstergeleri performans ve sonuçları uygun hale getirilerek bilgi sistemine yerleĢtirilmektedir (Measuring the Performance of Government Departments, 2001).

Danimarka’da pek çok kamu hizmeti, merkezi olmayan yönetim yapısına sahip yerel yönetimler tarafından verilmektedir. Kamu yönetim reformunu desteklemek için kurulan ve tavsiye veren Rehberlik Hizmeti haricinde gerçejkleĢen perfomans ölçümleri yerel yönetimler tarafından yapılmaktadır. Fakat bütçe iĢlemlerinin bir parçası gibi gösterilen ve 1983’de baĢlayan performans ölçümünü içeren modernizasyon programının bir kısmı merkezi olarak yönetilir. Kamu sektörü kurumları, bölgeler arasında karĢılaĢtırma yaparak müĢteri memnuniyeti araĢtırması ve nihai hesaplamaları da içeren performans sonuçlarını yıllık raporlarla açıklar (Poate, 1997; Measuring the Performance of Government Departments, 2001).

1994 yılında Kanada’da kamu sektöründe reform yapılarak performans yönetim programları maliyet-etkinlik ve etkililik üzerine yapılandırılmıĢ, 1999 yılı Nisan ayında da program uygulanmaya baĢlanmıĢtır (Measuring the Performance of Government Departments, 2001).

Finlandiya ve Danimarka’da kamu sektörünün hizmetlerdeki payı özel sektörden büyüktür. En büyük kamu sektörü reformları 1987 ve 1997 arasında performans sistemi ve sonuç odaklı bütçelemeyi içeren finansal yönetimdeki değiĢimlerle tanıtılmıĢtır. 1995’den itibaren devam eden performans yönetimi ve hedeflere ulaĢılması için çıktılar belirlenmiĢtir (Measuring the Performance of Government Departments, 2001).

Avustralya’da federal hükümet 1988’de geliĢim programı ve performans ölçümü ile ilgili çalıĢmalara baĢlamıĢtır. Tüm politika alanlarında geliĢim programları ve sonucunda bütçe hesaplamalarının kontrolleri yürürlüğe girmiĢtir. Ölçümler, sonuçlar üzerine yoğunlaĢmaktadır

(

Poate, 1997; Measuring the Performance of Government Departments, 2001).

Yeni Zelanda’da kamu sektörü reformu mali konular, sağlık, ekonomi ve tüm faaliyetleri içine alan özel ve kamu ortak alanlarından elde edilen çıktılar üstünde odaklanmaktadır. Yeni yaklaĢımda sermaye kapasitesi ve performans analizi ile birimsel performans yönetimi yer değiĢtirerek, stratejik amaçlara uygun kaynaklar ön plana çıkarılmaktadır. Hesaplamalar performans uyumunu yakalayamadığından problemlerin artıĢına sebep olmuĢtur (Poate, 1997; Measuring the Performance of Government Departments, 2001).

Ġsveç merkezi yönetimi, bakanlık ve büyük departmanlardan oluĢmaktadır. Departmanların personel, yatırımlar ve bilgi teknolojileri üstündeki kontrolleri çok fazladır. Kamu hizmetlerinde performans ölçümü esneklik ve daha iyi kalite geliĢtirilmesi için denetlenmektedir (Measuring the Performance of Government Departments, 2001).

Asya-Pasifik bölgesindeki yerel yönetimlerde daha etkin bir sistemin kurulmasına çalıĢılmıĢtır. Temelde en önemli soru yerel yönetimlerde performans yönetim sistemine neden ihtiyaç duyulduğudur. Performans, kamu sektörünün tüm alanlarında ve neredeyse tüm ülkede ölçülebilen bütçe üstünde Ģekillenmektedir (Management Inasia-Pacific Local Government, 2001).

Ġngiltere kamu hizmetlerinin performans ölçümünde sonuç odaklı yapıları kullanmaktadır (Poate, 1997).

2000-2001 döneminde Ġngiltere, Kanada, Kuzey Afrika, Kore, Tayland, Fiji, Vietnam, Endonezya, Malezya, Çin, Samoa, Doğu Timor, Etiyopya, Hindistan, Danimarka ve Papua Yeni Gine’de performans denetimlerinde;

 MüĢteri memnuniyetinin ölçümü,

 Tasarlanan zaman çizelgelerinin uygulanması,

 Öngörülen bütçenin gerçekleĢmesi,

 MüĢteri bağlılığı,

 Personel araĢtırma sonuçları,

 Performans yönetim sonuçları,

 Hizmet veren gruplar üzerine araĢtırma (Tedarikçiler),

 Kalite denetimi,

 Kaynak kullanımı (Audits Report 28, 2000) ölçümleri kullanılmıĢtır.

Türkiye’de ise 2003 yılı sonunda çıkarılan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile kamu kurumları için performans yönetimi gündeme gelmiĢ ve bu stratejik planlama yönetmeliği ve performans bütçe sistemine geçiĢ için temel oluĢturmuĢtur. Ġlgili kanunun 9. maddesine göre :

“Kamu idareleri; kalkınma planları, programlar, ilgili mevzuat ve benimsedikleri temel ilkeler çerçevesinde geleceğe ilişkin misyon ve vizyonlarını oluşturmak, stratejik amaçlar ve ölçülebilir hedefler saptamak, performanslarını önceden belirlenmiş olan göstergeler doğrultusunda ölçmek ve bu sürecin izleme ve değerlendirmesini yapmak amacıyla katılımcı yöntemlerle stratejik plan hazırlarlar.

Kamu idareleri, kamu hizmetlerinin istenilen düzeyde ve kalitede sunulabilmesi için bütçeleri ile program ve proje bazında kaynak tahsislerini; stratejik planlarına, yıllık amaç ve hedefleri ile performans göstergelerine dayandırmak zorundadırlar.

Stratejik plan hazırlamakla yükümlü olacak kamu idarelerinin ve stratejik planlama sürecine ilişkin takvimin tespitine, stratejik planların kalkınma planı ve programlarla ilişkilendirilmesine yönelik usul ve esasların belirlenmesine Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı yetkilidir.

Kamu idareleri bütçelerini, stratejik planlarında yer alan misyon, vizyon, stratejik amaç ve hedeflerle uyumlu ve performans esasına dayalı olarak hazırlar. Kamu idarelerinin bütçelerinin stratejik planlarda belirlenen performans göstergelerine uygunluğu ve idarelerin bu çerçevede yürütecekleri faaliyetler ile performans esaslı bütçelemeye ilişkin diğer hususları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.

Maliye Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ve ilgili kamu idaresi tarafından birlikte tespit edilecek olan performans göstergeleri, kuruluşların bütçelerinde yer alır. Performans denetimleri bu göstergeler çerçevesinde gerçekleştirilir.” denilmektedir. Stratejik Planlama Yönetmeliği bu maddeye göre

oluĢturulmuĢ, performans ve bütçe programları ile de desteklenmeye çalıĢılmıĢtır. Ölçüm kriterleri, proje ve bütçe üstünde yoğunlaĢmıĢtır.

Performans ölçümü gerçekleĢtirilen çeĢitli ülkelerde, finansal göstergeler ve hizmet kalitesinin tüketici tarafından belirleyici ölçümleri vb. üzerinde performans ölçütlerinin farklılığı ulusal kültürlerdeki farklılıklardan kaynaklanmaktadır (Poate,

1997). Ölçümde, tüm resmi görmek için finansal ve finansal olmayan ölçümlerin her birinin araĢtırma gerekliliğinden bahsedilse de kamu kurumlarında kâr etme amacı ön planda yer almamakta, topluma etkin ve etkili hizmet vermenin yanında kamu kaynaklarının verimli kullanımı amaçlanmaktadır.

Benzer Belgeler