4. HİZMETKÂR LİDERLİĞİN KURUMSAL KÜLTÜR ÜZERİNDEKİ

4.1. Araştırmanın Metodolojisi

4.1.6. Veri Toplama Araçlarının Faktör Analizi

Faktör analizi, Birbirleriyle ilişkili çok sayıda değişkeni bir araya getirerek, az sayıda kavramsal olarak anlamlı yeni değişkenler bulmayı ya da faktörler ile göstergeleri arasında tanımlanan ilişkileri açıklayan ölçme modellerini test etmek amacıyla kullanılan çok değişkenli bir analiz yöntemidir (Çokluk vd., 2014: 178).

Faktör analizi yapılırken ilk olarak Kaiser-Meyer-Olkin Measure of Sampling Adequacy (KMO) değerine bakılır (Kalaycı, 2010: 329). Örneklem büyüklüğü için değer ,50 ile ,60 arasında ise kötü, ,60 ile ,70 arasında ise zayıf, ,70 ile ,80 arasında ise orta, ,80 ile ,90 arasında ise iyi ve ,90 üzerinde ise mükemmel olarak yorumlanır (Çokluk vd., 2014: 207). Aynı zamanda iç tutarlılık düzeyinin de 0,05’den küçük olması gerekmektedir. Yapılacak olan açıklayıcı faktör analizi sonucunda elde edilen dönüşüm matrisinde 0,50’nin altında kalan faktör yüküne sahip sorular analiz dışı bırakılmıştır.

97 Tablo 4. Hizmetkâr Liderlik Ölçeği KMO and Bartlett's Test Değerleri Kaiser-Meyer-Olkin Measure of Sampling

Adequacy. ,937

Bartlett's Test of Sphericity

Approx. Chi-Square 5512,271

df 300

Anlamlılık düzeyi ,000

Yapılan analiz sonucunda KMO değerinin ,937 ve iç tutarlılık değerinin 0,00 olarak hesaplanması ölçeğin faktör analizine uygun olduğunu göstermektedir. Bu sonucun ardından ölçeği oluşturan her bir soru için açıklayıcı faktör analizi ile faktör yükleri hesaplanarak alt boyutlar oluşturulmuştur.

98 Tablo 5. Hizmetkâr Liderliğe İlişkin Faktör Analizi Sonuçları

Sorular B1

27 Tevazu 5 Eğer insanlar eleştiri yaparlarsa, yöneticim bu

eleştirilerden ders almaya çalışır. ,804

23 Tevazu 1 Yöneticim eleştirilerden ders alır. ,771

24 Tevazu 2 Yöneticim kendi üstlerinin eleştirilerinden ders alır. ,763 28 Sorumlu Yöneticilik 1 Yöneticim bütünün iyi olmasına dikkat etmenin

önemine vurgu yapar. ,747

26 Tevazu 4 Yöneticim kendisininkinden farklı görüş ve

düşüncelerden ders almaya çalışır. ,701 25 Tevazu 3 Yöneticim hatalarını kendi üstüne itiraf eder. ,690 29 Sorumlu Yöneticilik 2 Yöneticim uzun vadeli bir vizyona sahiptir. ,684 30 Sorumlu Yöneticilik 3 Yöneticim işimizin toplumsal sorumluluk yönüne

vurgu yapar ,621

Sorular B2

4 Güçlendirme 4 Yöneticim ekibini yeni fikirler geliştirmeleri için

cesaretlendirir. ,808

2 Güçlendirme 2 Yöneticim yeteneklerimi kullanmam için beni

cesaretlendirir. ,805

5 Güçlendirme 5 Yöneticim bana işimi kolaylaştırmak için gereken

karar alma yetkisini tanır. ,753

3 Güçlendirme 3 Yöneticim kendimi geliştirmeme yardım eder. ,690 1 Güçlendirme 1 Yöneticim bana işimi iyi yapmam için gerekli bilgiyi

verir. ,683

7 Güçlendirme 7 Yöneticim yeni beceriler kazanmam için pek çok

fırsatlar sunar. ,679

6 Güçlendirme 6 Yöneticim bir sorun karşısında bana ne yapmam gerektiğini söylemek yerine, çözüme kendi kendime ulaşmam için yardım eder.

,650

Sorular B3

17 Cesaret 1 Yöneticim kendi üstünden gelecek destekten emin

değilse bile risk alır. ,810

21 Otantiklik 3 Yöneticim istenmeyen sonuçlar doğursa da kendi

hislerini ifade etmeye hazırdır. ,758

18 Cesaret 2 Yöneticim risk alır ve yapılması gerektiğini

düşündüğü şeyi yapar. ,680

19 Otantiklik 1 Yöneticim limitleri ve zayıflıkları konusunda açıktır. ,559

Sorular B4

15 Affetme 2 Yöneticim işyerinde kendini kızdıranlara karşı sert

bir tavır sergiler. ,800

14 Affetme 1 Yöneticim insanları, işlerinde yaptıkları hatalardan

dolayı sürekli eleştirir. ,793

16 Affetme 3 Yöneticim geçmişte yaşanmış kötü olayları

unutmakta zorluk çeker. ,755

Sorular B5

13 Hesap Verebilirlik 3 Yöneticim beni ve iş arkadaşlarımı, bir işi yürütme

şeklimizden sorumlu kılar. ,857

12 Hesap Verebilirlik 2 Yöneticim beni, kendi performansımdan sorumlu

kılar. ,819

11 Hesap Verebilirlik 1 Yöneticim yürüttüğüm işten beni sorumlu kılar. ,816

99 Hizmetkâr liderlik ölçeği faktör içerisinde yer alan 8,9,10,20,22 numaralı sorular 0,50 faktör yükünün altında bulunduğu için analizden çıkarılmıştır. Açıklayıcı faktör analizine dâhil edilen diğer sorulara ait faktör yükleri Tablo 5’te sunulmuştur.

Hizmetkâr liderliğin beş boyutlu yapısının, toplanan verilerle ne derece uyum gösterdiği doğrulayıcı faktör analizi ile incelenmiştir. Hizmetkâr liderlik ölçeğinin beş boyutlu yapısının doğrulanması amacıyla yapılan doğrulayıcı faktör analizi ile hesaplanan uyum istatistikleri aşağıda verilmiştir. Uyum istatistikleri analiz edilen boyut yapısının gerçek verilerle iyi uyum ya da kabul edilebilir uyum olduğunu göstermektedir.

Tablo 6’ya bakıldığında hizmetkâr liderlik ölçeğinin beş boyutlu yapısının kabul edilebilir olduğu görülmektedir.

Tablo 6. Hizmetkâr Liderlik Ölçeği Doğrulayıcı Faktör Analizi Sonuçları UYUM

ÖLÇÜSÜ İYİ UYUM

KABUL EDİLEBİLİR

UYUM

DEĞERİ UYUM

DURUMU X2/Sd 0<X2/Sd<2 2<X2/Sd<5 2,563

Kabul Edilebilir

Uyum RMSEA 0,00<RMSEA<0,05 0,05<RMSEA<0,08 0,075

Kabul Edilebilir

Uyum CFI 0,95<CFI<1,00 0,90<CFI<0,95 0,923

Kabul Edilebilir

Uyum TLI

(NNFI) 0,95<TLI<1,00 0,90<TLI<0,95 0,913

Kabul Edilebilir

Uyum GFI 0,95<GFI<1,00 0,90<GFI<0,95 0,936

Kabul Edilebilir

Uyum AGFI 0,90<AGFI<0,95 0,85<AGFI<0,90 0,899

Kabul Edilebilir

Uyum X2: Ki-kare İstatistiği, df: Serbestlik derecesi, RMSEA: Kök ortalama kare yaklaşım hatası, CFI: Karşılaştırmalı uyum indeksi, NNFI: Normlaştırılmamış uyum indeksi, GFI: İyi uyum indeksi, AGFI: Düzeltilmiş uyum iyiliği indeksi.

100 Şekil 1. Hizmetkâr Liderlik Faktörlerine Ait Yol Analizi

Güç: Güçlendirme, Hesap: Hesap Verebilirlik, Aff: Affetme, Ces: Cesaret, Otan:

Otantiklik, CESOTANT: Cesaret-Otantiklik, Teva: Tevazu, Sor: Sorumlu Yöneticilik, TEVASORU: Tevazu-Sorumlu Yöneticilik.

101 Şekil 8’e bakıldığında hangi boyutların hizmetkâr liderliği ve hangi soruların ilişkili olduğu boyutları ne derecede açıkladığı görülmektedir. Buna göre hizmetkâr liderliği güçlendirme boyutu ,90, hesap verebilirlik boyutu ,51, affetme boyutu -,69, cesaret ve otantiklik boyutu ,71, tevazu ve sorumlu yöneticilik boyutu da ,91 düzeyinde açıklamaktadırlar. Affetme boyutunun eksi yönlü olması ise olumsuzluk ifade eden soruların SPSS ortamına ters şekilde girilmesinden kaynaklanmaktadır.

Kurumsal kültür ölçeğinin faktör analizi yapılırken ilk olarak Kaiser-Meyer-Olkin Measure of Sampling Adequacy (KMO) değerine bakılmıştır. Bu değerin ,50’den büyük olması gerekmektedir. Aynı zamanda iç tutarlılık düzeyinin de 0,05’den küçük olması gerekmektedir. Yapılan analiz sonucunda KMO değerinin ,917 ve iç tutarlılık değerinin 0,00 olarak hesaplanması ölçeğin faktör analizine uygun olduğunu göstermektedir.

Tablo 7. Kurumsal Kültür Ölçeğine Ait KMO and Bartlett's Test Değerleri Kaiser-Meyer-Olkin Measure of

Sampling Adequacy. ,917

Bartlett's Test of Sphericity

Approx. Chi-Square

1600,421

df 66

Anlamlılık düzeyi ,000

Bu sonucun ardından ölçeği oluşturan her bir soru için açıklayıcı faktör analizi ile faktör yükleri hesaplanarak alt boyutlar oluşturulmuştur. Kurumsal kültür faktörü ele alındığında ise faktör içerisinde yer alan 5,6,10,11,12,14,16,18,19,22,23,24 numaralı sorular 0,50 faktör yükünün altında bulunduğu için analizden çıkarılmıştır. Açıklayıcı faktör analizine dâhil edilen diğer sorulara ait faktör yükleri Tablo 8’de sunulmuştur.

102 Tablo 8. Kurumsal Kültüre İlişkin Faktör Analizi Sonuçları

Sorular B1

3 Klan 3 Kurumumuzu bir arada tutan ve başarıya taşıyan

şey, çalışanların kuruma olan bağlılıklarıdır. ,840 1 Klan 1 Kurumuz, çalışanların çok şeylerini paylaştığı

geniş bir aile gibidir. ,827

2 Klan 2 Kurumumuzdaki liderlik genellikle rehberlik etme, işleri kolaylaştırma ve eğitmeyi ifade etmektedir.

,815 4 Klan 4 Kurumumuzda çalışanların gelişimine önem

verilir. ,719

9 Adhokrasi 3 Kurumumuzu bir arada tutan şey, gelişim

konusunda gösterilen kararlılıktır. ,706 8 Adhokrasi 2 Kurumumuzdaki liderlik genellikle girişimcilik,

yenilikçilik ve risk almayı ifade etmektedir. ,652 7 Adhokrasi 1 Kurumumuz girişimci ve dinamik olduğu için,

çalışanlar risk almaya isteklidirler. ,594

Sorular B2

20 Hiyerarşi 2 Kurumumuzu bir arada tutan şey, biçimsel

kurallar ve politikalardır. ,794

17 Pazar 5 Kurumumuzda kurumlar arası üstünlüğünün elde

edilmesi çok önemlidir. ,625

15 Pazar 3 Kurumumuzdaki liderlik, rekabetçi bir anlayışa

sahiptir. ,620

21 Hiyerarşi 3 Kurumumuzda işlerin dengeli ve sorunsuz bir

şekilde yapılması çok önemlidir. ,549 13 Pazar 1 Çalışanların rekabetçi odaklı olduğu

kurumumuzda işler sonuca yöneliktir. ,519

Kurumsal kültürün iki boyutlu yapısının toplanan verilerle ne derece uyum gösterdiği doğrulayıcı faktör analizi ile incelenmiştir. Kurumsal kültür ölçeğinin iki boyutlu yapısının doğrulanması amacıyla yapılan doğrulayıcı faktör analizi ile hesaplanan uyum istatistikleri aşağıda verilmiştir. Uyum istatistikleri analiz edilen boyut yapısının gerçek verilerle iyi uyum ya da kabul edilebilir uyum olduğunu göstermektedir.

Tablo 9’a bakıldığında kurumsal kültür ölçeğinin iki boyutlu yapısının kabul edilebilir olduğu görülmektedir.

103 Tablo 9. Kurumsal Kültür Ölçeği Doğrulayıcı Faktör Analizi Sonuçları UYUM

ÖLÇÜSÜ İYİ UYUM

KABUL EDİLEBİLİR

UYUM

DEĞERİ UYUM

DURUMU X2/Sd 0<X2/Sd<2 2<X2/Sd<5 2,778

Kabul Edilebilir

Uyum RMSEA 0,00<RMSEA<0,05 0,05<RMSEA<0,08 0,078

Kabul Edilebilir

Uyum CFI 0,95<CFI<1,00 0,90<CFI<0,95 0,942

Kabul Edilebilir

Uyum TLI

(NNFI) 0,95<TLI<1,00 0,90<TLI<0,95 0,925

Kabul Edilebilir

Uyum GFI 0,95<GFI<1,00 0,90<GFI<0,95 0,921

Kabul Edilebilir

Uyum AGFI 0,90<AGFI<0,95 0,85<AGFI<0,90 0,879

Kabul Edilebilir

Uyum X2: Ki-kare İstatistiği, df: Serbestlik derecesi, RMSEA: Kök ortalama kare yaklaşım hatası, CFI: Karşılaştırmalı uyum indeksi, NNFI: Normlaştırılmamış uyum indeksi, GFI: İyi uyum indeksi, AGFI: Düzeltilmiş uyum iyiliği indeksi.

104 Şekil 2. Kurumsal Kültür Faktörlerine Ait Yol Analizi

Adh: Adhokrasi, Hiy: Hiyerarşi

Şekil 9’a bakıldığında hangi boyutların kurumsal kültürü ve hangi soruların ilişkili olduğu boyutları ne derecede açıkladığı görülmektedir. Buna göre Kurumsal kültür değişkenini Hiyerarşi-Pazar boyutu 1,03 düzeyinde, Klan-Adhokrasi boyutu ise ,78 düzeyinde açıklamaktadır.

105

In document Kurumsal kültürün oluşumu ve sürdürülebilirliğinde hizmetkâr liderliğin rolüne ilişkin bir araştırma (Page 115-124)

Related documents