Milli Selamet Partis

Belgede Siyasal düşünceler bakımından Adalet Ağaoğlu romanları (sayfa 166-175)

OLARAK DEOLOJ LER VE S YASAL PART LER

3.4. S YASAL PART LER

3.4.8. Milli Selamet Partis

ncelemi oldu umuz romanlarda, Milli Selamet Partisi ile ilgili olarak dikkatimizi çeken en önemli bölüm Fikrimin nce Gülü nün hangi siyasi görü e sahip oldu unu kestiremedi imiz, ç karlar u runa dü üncelerini h zla de i tiren Bayram n n Erbakan kendi gözünden anlatt bölümdür. Bayram, Ecevit le yan yanaym gibi konu tu u kesitte Erbakan dan da bahseder. K br s harekât s ras nda Ba bakan Vekili olan Erbakan, sayesinde Ecevit bu harekât yapmaya karar vermi tir. Namaz nda niyaz nda olmas da Bayram için Erbakan olumlu bir ki i yapar. Ecevit le kurdu u koalisyon ortakl n n bozulmas ndan da bahseden bayram, Erbakan n din ile ilgili yat r mlar n be enmekte, onu takdir etmektedir.

E madem hükümetin yar kuvveti elinde, niye tamam k lmazs n de il mi? Erbakan m hay r diyecek sana? Demezdi. ster o. ster, ba tan k ça fethedelim K br s . Senden çok istemi hem. Ben diyorum, belki sen gene onun zoruyla O da bir yi it adama benziyor ya, H d r a kalsa, h Vatana zarar dokan r biri o. Nesi varm ? Namaz nda niyaz nda. Millet ahlakl olsun istiyor. Senle de, yan yana kol kola gelmeye tamam demi , pekâla. O raz geldikten sonra, sen hiç bozmayacakt n bu ortakl Bay Ecevit. Hiç. Bak o ortaya ç kt ndan bu yana bizim Münih camimizin tad tuzu geldi. ( A ao lu, F. .G., 2010: 90).

MSP daha sonra kapat larak Demokrasiye vurulan bu a r darbelerin en önemlilerinden biri olan parti kapatma olaylar halk n iradesinin yok say ld n , özgürlüklerin fazlas yla k s tland n gösterir. Siyasi hayat süresince açt tüm partilerin laiklik kar t olmas gerekçesiyle kapat lmas Erbakan Türkiye tarihinin unutulmaz liderlerinden yapm t r. Adalet A ao lu da romanlar nda Demokrat Parti kadar olmasa da bu sa görü lü muhafazakâr partiden ve Türk siyasetine etkilerinden yer yer bahsetmi , dinin ve geleneksel hayat n siyaset içindeki yerini böylelikle tespit etme yoluna gitmi tir.

167

3.4.9. Milliyetçilik

Döneme damgas n vuran ideolojilerden biri de Türk milliyetçili idir. Osmanl Devleti nin parçalanmas ndaki en önemli siyasi ak m olan milliyetçilik, Türkiye Cumhuriyeti nin kurulu evresi dahil her döneminde kar m za ç kan bu ak m Atatürk ilkelerinin en önem verilenlerindendir. Fakat Atatürk milliyetçilik ilkesinin rka dayal de il bir topluma dayal milliyetçilik oldu unun üzerinde s kça dururken Türkiye de boy veren di er bir grup milliyetçilik dü üncesi tamamen rka dayal bir yol izlemektedir. Kurtulu Sava bitiminde özgüvenini kaybetmi olan bir millete güven a lamak için yap lan mar lar, milliyetçi söylemler ba ta okullar olmak üzere tüm resmi kurumlarda zorunlu hale getirilmi , özellikle ilkokul çocuklar na Kurtulu Sava n n anlat ld ve Türklük bilincinin a lanmas na yard mc olacak iirler ezberletilmi tir. Ölmeye Yatmak roman nda da Aysel in ilkokul müsameresinin anlat ld bölümde bu mar lardan s kl kla hatta ironik bir dille bahsedilir.

stiklal Mar , bir cenaze mar a rl yla bitti. Herkes yerine oturdu. Perdenin gerisinden tik tik tik tik bir de nek sesi i itildi. Sonra Dündar Ö retmen in alçak sesi:

Dikkat! Bir ki üç!..

Ard nda çocuklar, kimi biraz önden, kimi biraz geriden, ama yine de bir a zdan, Yurdun tanyerinde do du gün klar ülkünün e ba lad lar

Koro:

Hayda karanl klar sava var, at l ileri Türk ten ulu yok bir millet

Türk e aç k an yolu

I k yolu Cumhuriyet! (A ao lu, Ö. Y., 2010: 8-9). Ölmeye Yatmak roman nda milliyetçi söylemin en fazla vücut buldu u ahsiyet lhan d r. Genellikle okudu u dergilerden, kat ld arkada gruplar aras nda yapt milliyetçi söylemlerden, Aysel e ve ailesine kar tak nd a r gelenekçi söylemlerden, sol dü ünceye sahip gençlerle girdi i kavgalardan ki ili i hakk nda bilgi edinme f rsat buldu umuz lhan, milliyetçi söylemin ileti im arac olan Bozkurt ve K z lelma gibi dergiler okuyarak, kaval çalarak kendini ifade etmeye çal r. Babas ndan

168

habersiz kat ld siyasi gruplarla yapt toplant lar, asl nda çok yaln z olan lhan n bir gruba, bir ülkeye ait olma duygusundan kaynaklanan eylemlerdir. Kasabadan kente göç eden ailenin sahipsiz o lu lhan böylelikle kendi otoritesi kuracak, içindeki öfkeyi d a ta ma imkân bulacakt r. Aysel e art k alafranga müzik dinlemesini yasaklar çünkü sözünü geçirebilece i ilk ve tek ki i Aysel dir.

Aysel eve döndü ünde, ilhan sedirin üstünde kaval çal yordu. Duvara da bir saz asm . Oday yeniden K z lelma, Bozkurt dergileriyle doldurmu . Dergilerin üstündeki resimler, insan n üstüne her kö eden bir kurt f rlayacakm gibi görünüyordu.

imdi bir de radyolar var R.C.A. marka. Enine do ru uzun. Ayna gibi parlak cilal . Bir yan nda üç nikelaj çubuk. Evin en üstüne titrenen e yas . Gelgelelim abisi bir ayd r bu kutunun içinden alafranga dinlemeyi yasaklad . Arkada lar gidip geliyorlar. Durmadan Fethi Abi, Nihal Abi diye birilerinden söz ediyorlar. Babas eve dönmeden çocuklar da l yor. Annesi oraya buraya saç lm bozkurtlu dergileri topluyor. Abisi kaval çal yor (A ao lu, Ö. Y., 2010: 97-98).

lhan, Bat dan gelen her türlü geli ime kar d r. Özellikle de dans etmek, lhan a göre Türklü ü kaybetmektir. Çünkü lhan a göre bir Türk geleneklerine sahip ç kmal , kad nlar ve erkekler bu kadar yak nla mamal d r.

Dans edenleri seyre koyulurlar. lhan, dans edenlerin birer ahlaks z oldu unu, üstelik de Türklüklerini unuttuklar n yineler. ( A ao lu, Ö. Y., 2010: 141).

lhan n liseden sonra üniversitede hukuk okuma iste inin alt nda yatan sebep yine milliyetçi görü leri olmu tur. nsanlar n ona yapt haks zl klar bu yolla yenebilece ini dü ünen lhan, babas n n tüm direnmelerine ra men hukuk fakültesine kaydolmu diledi ini yapm t r. Fakat babas lhan n dikkân n alt nda saklad dergilerini atarak tepkisini aç a vurmas baba-o ul aras ndaki ipleri kopma noktas na getirir. lhan n kutsal olarak kabul etti i bu dergiler içinde milliyetçi söylemlerin geçti i, ideoloji yayma araçlar d r. Salim Efendi, bu dergileri ideolojilrinden haberdar oldu u için de il, lhan a ceza vermek için d ar ya atm t r. Bu olay bize yeni yeti en ku a n farkl ideolojilerden haberdar olarak onlar n pe inden sürüklendi ini, buna ra men babalar n ku a nda böyle bir ayr m bilincinin olmad n da gösterir.

169

Dikkat çeken hususlardan biri de lhan n dergilerini kutsal say d r. Eski Türk geleneklerine bakt m zda hakan tanr dan kut alarak ba a geçer ve yapt i ler de kutsal say l r. Bu dergilerde anlat lan tarih de eski Türk geleneklerinin korunmas üzerine in a edilen tarihtir. Bu sebeple slamiyet ten önceki Türk kavimlerinin kutsal sayd hayvan olan kurdun üzerinde bas l oldu u eski Türk hakanlar n ve tarihi anlatan bu dergiler de kutsald r.

Salim Efendi o lunun, liseyi bitirdikten sonra art k dükkânda oturmas n , baba i ini sürdürmeye haz rlanmas n isterdi. Ama lhan, Yoo baba. Eskiden olsayd belki. Ama art k geçti. imdi ben hukuk okuyaca m. Türklü ümüzü yerlerde süründüren bütün o soysuz tak m ndan teker teker hesap soraca m! dedi. Salim Efendi dü ünüyordu: Acaba hukuk okumakla bu hesap nas l sorulur? Gördük mahkemedekileri. Onlar benden hesap soruyorlar. Sen de benden, benim gibilerden ve daha da sahaps zlardan m hesap soracaks n yoksa? lhan dik dik, Kimden, nas l hesap sorulaca n biliriz biz! dedi.

Salim Efendi, o lundan öç almak için, onun Hukuk Fakültesi ne yaz lmas na inat, tuttu, dükkân n alt ndaki bütün o k rm z l beyazl dergileri bir ak amüstü kap n n önüne y verdi. Hem de lhan n gözlerinin önünde. lhan önce bir tela bir korku ald . Sonra a lamakl oldu. Sonra da, Yedik sanki dükkân n . Ho bu kutsal eyler senin dükkân na çok! dedi. (A ao lu, Ö.Y., 2010: 192-193).

lhan, hukuk fakültesine devam ederken de ayn siyasi olu umun içindedir. Fethi Abi si ile olan ba lar n koparmam , hatta daha sistemli ekilde çal maya ba lam lard r. Üniversitede ve hatta liselerde çeteler kurma yolunu seçmi ler, böylelikle daha küçük ya tan kendi ideolojileri için çal acak elemanlar yeti tirme u ra na girmi lerdir. lhan n asl nda tek amac bir topluluk taraf ndan adam yerine konulmak, dinlenmek, de er görmektir.

Ana-k z aras ndaki yeni çeki me sessiz sürüp giderken lhan, evin içinde ba r p ça r yordu. Annesinin giydi ine, k z karde inin yürüyü üne kar yordu. Fethi Abisi ile milliyetçi bir air kendisinden çok memnundular. lhan pek seviyorlard . lhan da onlar n gözüne daha iyi girebilmek için ç rp n yordu. Babas n n kendisini derste bildi i saatlerde Fethi Abisinin düzenledi i toplant lara kat l yordu. Türk ü kurtarmak için yeni yollar ö reniyor, bunlar Hukuk taki s n f arkada lar na da, kendince çakt rmadan, ö retmeye çal yordu. Fethi Abisi liselileri de bo b rakmamak gerekti ini söylüyordu. lhan da eski

170

okuluna, Gazi Lisesi ne yöneliyor, orada tan d daha küçük çocuklarla neredeyse bir çete kurman n planlar n yap yordu. Bu tasar lar n Fethi Abisi ne ve milliyetçi aire anlat yordu. Ötekiler, onu ilgiyle dinliyorlard . lhan, adam yerine konulmaktan gurur duyuyordu. (A ao lu, Ö. Y., 2010: 196).

lhan üniversite y llar nda daha ate li bir milliyetçi olmu , zaman n liderlerinden Hitler in politikalar n Türkiye ye uygulamaya çal an topluluklarda yer alm t r. Bu politikalar n yayg nla mas nda en geçerli unsurun gazete ve dergiler oldu unu lhan ve grubu nu yapt dergicilik faaliyetlerinden de görmemiz mümkündür. Kendi politikas n güden gazete ve dergilerin de verdi i heyecanla lhan n bir gün Naziler den esinlenerek saçlar n kaz tt n , dönemin milliyetçi gençleri aras nda önemli bir sembol olan uzun paltosuna büründü ünü görmemiz mümkündür. Bütün bu olanlar bize lhan n fakülte y llar nda milliyetçi ideolojiye daha fazla kap ld n ve dönemin üniversite gençli inin siyasete olan yo un meylini i aret etmesi bak m ndan çarp c d r.

Yeni y l n ilk ay yd . Fitnat Han m n do umu iyice yakla m t . lhan bu kez de eve Do u ba l n ta yan, alt nda da ince harflerle Büyük Ülkü Gazetesi diye yazan bir y nla geldi. Dipteki karanl k bölmeye girdi. Saatlerce ç kmad Az sonra kafas n usturayla kaz tm olarak geri geldi. Annesi, Ah o lum, ne yapt n o güzelim k v rc k saçlar na? diyecek oldu. lhan homurdand . Ne dedi i anla lmad . Kaz nm kafayla pek çirkinle ti inin fark ndayd . Ama, inand dava u runa saçlar n feda etmi olman n da gururunu ta yordu. Yeniden karanl k bölmeye kapand . Yeniden ç kt . Elini yüzünü y kad . Üstüne nerdeyse yerleri süpüren paltosunu giyip, Fakülteye gidiyorum diyerek, gitti. (A ao lu, Ö. Y., 2010: 198).

lhan n bu dönemde çe itli çeteler kurmak için giri imlerde bulundu unu fakat bu giri imlerinin tamamen sonuçsuz kalarak onu hayal k r kl na u ratt n görürüz. Gazi Lisesi nden bir grup çocukla Halk Evi ni basmay dü ündü ü s rada Fethi Abi ve Nihal Abi namlar yla tan ma f rsat buldu umuz ki ilerin ocak dedikleri toplant yerlerinin bas ld n ve polisin burada arama yapt n ö reniriz. Yapaca eylemde yaln z kalan lhan, apar topar oca a gitti inde polislerin buray bast klar n ve Fethi abi ve Nihal Abi nin de ortadan kayboldu unu görür. Milliyetçi grubun ba ndan geçen bu bask n olay nda lhan yaln z kalm , abilerine ula maya çabalam sa da bir türlü izlerini bulamam t r. Eve döndü ünde Aysel, kullan lan abisini uyarmaya çal r fakat bu uyar zaten büyük bir hayal k r kl ya ayan lhan daha fazla öfkelendirmekten ba ka bir i e yaramaz.

171

Aysel f rsat kaç rmad : Hep o Ats z olacak adam n ba ndan!

lhan öylesine korkmu tu ki, k z karde ine ikinci bir tokat indirmeyi bile ak l edemedi. Sadece, Neden anlars n sanki sen? diye homurdanarak karanl k aral kta bekle en, Türklü ün anl tarihini kurtaracak dergilerinin yan na gitti. Kuluçkaya yatm tavuk gibi, tam bir saate yak n, eli çenesinde bu dergi y n n n üstünde oturdu. (A ao lu, Ö. Y., 2010: 204).

lhan, siyasette kullan ld n anlad ktan sonra derslerine ve babas n n dükkândaki i lerine yo unla m t r. kisini bir arada ba ar yla götüren bu genç avukat, ayn zamanda çok iyi bir ticaret adam d r. Yazar n lhan a avukatl k mesle ini uygun görmesinin alt ndaki sebep de lhan n ideallerinin de i mesinden sonra adaleti al p sat lacak bir i olarak yapmas yla Türkiye deki idealist siyaset bittikten sonra kapitalizmin adalet ba ta olmak üzere her alana s çramas d r. lhan da insanlar olan güvenini yitirdikten sonra adaleti sa lamak için seçti i mesle ini daha fazla para ve nüfuz sahibi olmak yolunda kullanm t r. Dönemin ünlü i adamlar yla tan m , politikac lar yla samimiyet kurmu tur. Bu sayede önce kullan ld siyasi ideolojisini

imdi kendi ç karlar do rultusunda kullanmaya ba lam t r.

lhan hem dükkân , hem avukatl k staj n bir arada yürütmekte büyük beceriklilik gösterdi. Üniversite çaylar n n, balolar n n imdi parlak bir delikanl s . Anafartalar piyasas n n da i bilir tüccar oldu. Ama Anafartalar Cephesi nde iyi dövü en Salim Efendi nin imdi bu yeni Anafartalar da çarp an o lu, bu cephede uzun süre kalmayacak. Çünkü ilhan daha da parlak bir gelecek bekliyor. Paran n tek otorite olaca bir toplum düzenine do ru h zla yol al nd n sezinlemi tir. Babas n n küf kokan dükkân nda bir otorite olmaktan da daha gösteri li, daha sayg de er bir alan için donanm t r. O karl geceden bu yana; van n kap s n açmad , Fethi Abisinin, Ne oldu bu çocu a? diye kendisini bir aray p sormad , o korkulu, yaln z günlerden bu yana kendinden ba ka kimseye güvenmiyor lhan. Aysel le u ra maya da fazla zaman yok art k. S k s k Ankara Palas a gidiyor. Yeni politikac lar tan yor. Ba ar l bir hukukçu, ünlü bir avukat n hep önemli ki ilerin yan nda görünmesi gerekti ine inan yor. Kendinden öncekilerin birço u öyle yap yorlar. çlerinden baz lar , politikac k zlar ve kar lar yla yak n ili kiler kuruyorlar. Dün kanl b çakl oldu umuz yunanl larla bile s k dostluk antla malar imzalad k. Bana m kald vatana can m adamak ve Altaylar a gitmek? . (A ao lu, Ö. Y., 2010: 336- 337).

172

Bir Dü ün Gecesi roman nda, kendi ç karlar n art k her eyin üzerinde tutma yolunu seçen lhan, bir süre sonra her yerde sözü geçen bir i adam konumundad r. lhan n bu kadar yükselmesinin sebebi art k türk siyasetinde idealizmin yerini tamameb ahsi menfaatlerin almas d r. Tezel in ilk kocas olan Memet de abisiyle aras bozuk olan Tezel den yurt d na kaçabilmek için yard m istemesini bekler. Kendisini her yerde solcu olarak tan tan Mehmet in bu tutumu dönemin sol ideolojisinin de içinde bulundu u laçkal gözler önüne serer. Tezel ise hiçbir zaman yard m n istemedi i ve hayat n tasvip etmedi i abisinden yard m istemeyecektir.

Gerçe i elbet Memo un mektubu söylemedi. Mehmet çi in mektubunda salt u var: Abinin ba kentte sözü geçer. Yönetici çevrelerde özellikle imdi y nla tan d vard r. Bana Bonn da bir süre daha kalabilmem için bir burs bulabilir mi acaba?

Abim bats n! B kt m be. Nerden abim oluyor ha? Ben ondan bir ey istedim mi de, sen imdi kendin için bana ondan bir ey istetiyorsun?-Elçiliklerde, golf klüplerinde boy göstermek dedin mi avukat; gazinolarda göbek atanlar n aln na para yap t rmak dedin mi, ta ra esnaf ndan azma ta eron-in aatç - emlakçi-parçac kesilen abim (A ao lu, B. D. G., 2010, 80). Milliyetçilik fikrini kinci Dünya Sava y llar nda körükleyen ve binlerce ki inin ölmesine sebep olan Hitler in görü üne dokundurmalar n yap ld Hay r roman nda Canetti den aktar lan bilgiler önemlidir. Tüm dünyada rkç l k rüzgârlar estiren bu liderden Birinci Dünya Sava s ras nda ölen askerleri için yapt rd an t üzerinden bahsedilir. Ülkemizde de s k s k rastlad m z bu an t mezarlar yazar taraf ndan böylelikle ele tirilmi olur. Yazara göre siyaset ölülerin üzerinden yap lmamal d r.

Canetti den16 ö rendi ime göre, Hitler, mimar Speer e, bir zafer an t yapacaks n z, en az ndan Birinci Dünya Sava ndaki ölülerimize lay k bir an t olacak bu; bir milyon sekiz yüz bin ehidimizin ad tek tek granite kaz lacak, diyormu Hitler için önemli olan, ölüler kitlesinin uyand rd duygu yani ( A ao lu, Adalet, Hay r , 2010: 265).

16

173

Yazsonu roman nda kar m za ç kan bir di er milliyetçi söylem ele tirisi Mehmet Akif Ersoy un Çanakkale ehitleri ne17 iirinin iki m sras n n yazar taraf ndan de i tirilmesiyle sa lanm t r. Yazar, insan hayat ndan daha önemli hiçbir ey olamayaca görü ünün böylelikle alt n çizer.

Eyy bu topraklar için topra a dü mü asker!.. Ya aman n d nda ne var ki, cevap ver!.. ( A ao lu, Adalet, Yazsonu, 2007: 184).

Mehmet Akif Ersoy un bu dizelerine bir gönderme de Romantik Bir Viyana Yaz roman n n Hayalci Hoca s Kâmil Kaya dan gelir. Ya ad klar ehri tan madan ezbere milliyetçi söylemlerle kendilerini kan tlama tela na giren ö rencilerine içerleyen Kâmil Kaya, bilinmeyen bir toprak için ölmenin bo bir hayalden ibaret oldu unu, bir eyi u runa ölebilecek kadar sevmenin onu her yönüyle tan yarak ve hakk yla sahiplenerek olabilece ini; fakat, hiçbir eyin de insan hayat ndan daha k ymetli olmad için vatan n da üstünde ya anacak yer oldu unu, ölmeye gerek kalmayacak ekilde ya amak gerekti ini vurgular.

te, ilk ev ödeviniz: Gelecek dersimde sizlere, imdi anlataca m yerleri soraca m. Gidin, bak n, ö renin, sonra gelin, bana anlat n. Kalesini, Kitapl k n , Atabey Camisi ni Yaaa, demek Hayalci Hoca! Aman can m, ad m ne koyarsan z koyun, lakin aya n z bast n z yeri tan y n. Eyyy bu topraklar için topra a dü mü asker/ gökten ecdâd inerek öpse o pâk aln de er! diyerek gümbürdemek kolayd Bilmedi in bir vatan topra için nas l öleceksin, ille ölünecekse? ( A ao lu, Adalet, Romantik Bir Viyana Yaz , 2007: 38).

Tarih ö retmeni Kâmil Kaya, milliyetçi söylemlerle süslenerek do ruluktan sapt r lm tarihi bilgileri de ele tirmekten geri durmaz. Konya da ö retmenlik yapt s rada ö rencisinin Konya da Türklerden ba ka kimsenin ya amad n öne sürmesiyle birlikte bu yanl bilgiyi ö renmesi için ara t rma ödevi verir. Bu bilgiyi verenin Atatürk oldu unu söyleyen ö rencisine onu incitmeden yanl n gösterir. Ayn zamanda Atatürk ün milliyetçi söylemlerini de ele tirmekten kendisini alamaz. Bir ulus

17

Ey, bu topraklar için topra a dü mü asker! Gökten ecdâd n inerek öpse o pâk aln de er.

Mehmet Akif Ersoy ile yazar n dünya görü leri aras ndaki derin ideolojik fark yazar taraf ndan bu dizelerin kendince de i tirilmesi ile belirtilmi tir. Bu kitch örneklerine Adalet A ao lu romanlar nda yer yer rastlamam z mümkündür. Postmodern metinlerde s k kullan lan bu tür yap lar, eserlerin arkaplan kültürünün derinli ini göstermektedir.

174

say labilmenin herkesin Türk olmas ndan geçti ini belirtmesi Kâmil kaya n n gözünde Atatürk ün de gerçekçili inin sars lmas na sebep olmu tur.

Kim o parmak kald ran? Söyle. Konya, özbeöz Türk bir vatan kö esidir, öyle mi? Sadece Türk olur mu can m? Baksan za, buralardan Romal lar geçmi , Bizansl lar geçmi . Kim söylemi senin söyledi in o laf ? Atatürk? Yok yahu, vallahi bilmiyordum. Hiç duymad m, bir yerde de okumad m do rusu. Nerde demi bunu? Kim biliyorsa söylesin, akl m tak ld can m.

Ara t r n, gelin. Ben de ara t raca m. Ama durun, belki demi tir. Ulus olmay ille Türk olmaya ba lamak gibi bir bir eyi de vard ya onun?.. Neyse. Ben yine de böyle büyük bir tarihi bilgi yanl na dü ece ini sanm yorum. ( A ao lu, R. B. V.Y., 2007: 53).

Kâmil Kaya, dönemin insan n n vatan sevme eklini de ele tirmektedir. lkokuldan itibaren insanlara vatan n sava larla al nan ve u runa ölünmesi gereken yer olarak tan t lmas , insanlar n vatana sahip ç kmay sava la, kavgayla ve sürekli kar t bir güçle mücadeleyle sa lanabilece i kan s n yerle tirmi tir. Halbuki, insan olmadan vatan n önemi yoktur çünkü bir toprak parças zaten üzerindeki insanlar ve onlar n birlikte olu turdu u hat ralarla ancak vatan s fat n al r. Vatan da içerisinde rahat ya anabilecek, herkesin benimseyip huzurla ya ayabilece i yer olmal d r. Vatan sevmek için sevmeyenler grubu yarat larak onunla mücadeleye girilmesi ve vatan

daha fazla sevenler grubunun kahramanlar olarak lanse edilmesi bo bir çabad r. Beni dinle Zülfü karde , Vatan, u runda ölmek için sevilmez, üstünde adam gibi ya ayabilmek için sevilir ( A ao lu, R. B. V. Y., 2007: 59).

Milliyetçilik ak m , Osmanl Devleti nin da lmaya ba lad dönemlerde kar m za s kl kla ç km t r. Kurtulu Sava s ras nda ise bir toplumu ayakta tutabilmek ve arada kopmaz bir ba sa lamak amac yla Atatürk taraf ndan çe itli bilim adamlar nca geli tirilip Türk milletine uyarlanmas sa lanan bir ideoloji haline gelmi tir. Çok partili hayata geçi ise Türk Milliyetçili inin Türk solunun kar s na

Belgede Siyasal düşünceler bakımından Adalet Ağaoğlu romanları (sayfa 166-175)