Maddi olmayan duran varlıklar, GSM ve diğer telekomünikasyon işletme lisansları, Turkcell Superonline marka değeri, Belarus Telekom hisse alım sözleşmesinde yer alan vergi muafiyet hakları, bilgisayar yazılımları, transmisyon hatları, feshedilemeyen haklar, merkezi şans oyunları sistemi işletim hakkı ve müşteri listelerinden oluşmaktadır. Maddi olmayan duran varlıklar maliyet değerlerinden birikmiş itfa payları ve kalıcı değer kayıpları düşüldükten sonraki tutar üzerinden gösterilirler. Türkiye’de faaliyet gösteren Turkcell ve bağlı ortaklıkları ile Belarus’ta faaliyet gösteren bağlı ortaklıkların maddi duran varlıkları sırasıyla 31 Aralık 2005 ve 31 Aralık 2014 itibarıyla enflasyonun etkilerine göre düzeltilmiştir.

Satın alınan bilgisayar yazılımları ve transmisyon hatları yazılımları satın alımı sırasında ve satın almadan kullanıma hazır olana kadar geçen sürede oluşan maliyetler üzerinden aktifleştirilir. Bilgisayar yazılımlarını sürdürmekle ilişkili maliyetler, oluştukları dönemde kar veya zarar tablosuna kaydedilmektedir. Kontrolü Grup’un elinde olan, saptanabilir ve kendine özgü yazılım ürünleri ile direk ilişkilendirilebilen ve bir yıldan fazla süre ile maliyetinin üzerinde ekonomik fayda sağlayacak harcamalar maddi olmayan duran varlık olarak değerlendirilir. Maliyetler, yazılımı geliştiren çalışanların maliyetlerini ve genel üretim giderlerinin bir kısmını da içermektedir.

İşletme içi yaratılan maddi olmayan duran varlıklar – araştırma ve geliştirme giderleri

İşletme içi yaratılan maddi olmayan duran varlıklar bilgisayar yazılımlardan oluşmaktadır ve bilgisayar yazılımları altında gösterilmiştir.

Araştırma masrafları, oluştuğu dönem içerisinde satışların maliyeti olarak kar veya zarar tablosuna kaydedilir.

Geliştirme faaliyetleri (ya da Grup / Şirket içi bir projenin gelişim aşaması) sonucu ortaya çıkan işletme içi yaratılan maddi olmayan duran varlıklar yalnızca aşağıda belirtilen şartların tamamı karşılandığında kayda alınırlar:

maddi olmayan duran varlığın kullanıma hazır ya da satılmaya hazır hale getirilebilmesi için tamamlanmasının teknik anlamda mümkün olması,

maddi olmayan duran varlığı tamamlama, kullanma veya satma niyetinin olması,

maddi olmayan duran varlığın kullanılabilir veya satılabilir olması,

varlığın ne şekilde ileriye dönük olası bir ekonomik fayda sağlayacağının belli olması,

maddi olmayan duran varlığın gelişimini tamamlamak, söz konusu varlığı kullanmak ya da satmak için uygun teknik, finansal ve başka kaynakların olması ve

varlığın geliştirme maliyetinin, geliştirme sürecinde güvenilir bir şekilde ölçülebilir olması.

İşletme içi yaratılan maddi olmayan duran varlık tutarı, maddi olmayan duran varlığın yukarıda belirtilen muhasebeleştirme şartlarını karşıladığı andan itibaren oluşan harcamaların toplam tutarıdır. İşletme içi yaratılan maddi olmayan duran varlıklar kayda alınamadıklarında, geliştirme harcamaları oluştukları dönemde gider olarak kaydedilir.

İlk muhasebeleştirme sonrasında, işletme içi yaratılan maddi olmayan duran varlıklar da ayrı olarak satın alınan maddi olmayan duran varlıklar gibi maliyet değerlerinden birikmiş itfa payları ve birikmiş değer düşüklükleri düşüldükten sonraki tutar üzerinden gösterilirler.

Feshedilemeyen haklar

Feshedilemeyen haklar, bir varlığın belirli bir süre boyunca kapasitesinin bir kısmının kullanımına ilişkin edinilmiş olan haklardır. Grup’un belli bir varlık üzerinde önceden belirlenmiş bir kapasite kullanım hakkına, o varlığın faydalı ömrüne yakın bir süre boyunca sahip olması durumunda; bahsi geçen feshedilemeyen haklar, maddi olmayan duran varlıklar altında gösterilir. Feshedilemeyen haklar, varlığının faydalı ömrü veya sözleşme süresinden kısa olanı içinde itfa edilir.

(i) İtfa payları

Maddi olmayan duran varlık itfa payları konsolide kar veya zarar tablolarında, ilgili varlıkların tahmini ekonomik ömürleri üzerinden doğrusal itfa yöntemi kullanılarak hesaplanması sonucu muhasebeleştirilir. Bu şekilde hesaplanmış itfa tutarları konsolide kar veya zarar tablosunda satışların maliyeti kalemi içerisinde gösterilmiştir.

Şirket’in kullandığı itfa oranları aşağıdaki gibidir:

GSM ve diğer telekomünikasyon işletme lisansları 3 – 25 yıl

Feshedilemeyen haklar 15 yıl

Transmisyon hatları 5 – 10 yıl

Bilgisayar yazılımları 3 – 8 yıl

Merkezi şans oyunları sistemi işletim hakkı 7 – 10 yıl

Markalar 9 – 10 yıl

Müşteri listeleri 2 – 15 yıl

İtfa yöntemi, varlıkların faydalı ömürleri ve varlıkların kalıntı değerleri, değişime sebep olacak bir olay olmaması durumunda, en az her hesap dönemi sonunda gözden geçirilmektedir.

Turkcell, GSM Mobil Telefon Sistemi Kurma ve İşletme Lisansı’nı 27 Nisan 1998 tarihinde imzaladığı GSM PAN Avrupa Mobil Telefon Sisteminin Kurulması ve İşletilmesi ile İlgili Lisans Verilmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi ile almıştır. Turkcell ilgili lisansı 25 yıl süresince kullanacaktır. Ayrıca, Şirket, IMT-2000/UMTS altyapılarının kurulması ve işletilmesi ile hizmetlerin sunumuna ilişkin yetkilendirilmeye yönelik yapılan 3.

Nesil ihalesinde en geniş frekans bandını içeren A tipi lisansını almaya hak kazanmış olup, IMT-2000/UMTS Altyapılarının Kurulması ve İşletilmesi ile Hizmetlerinin Sunulmasına İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi uyarınca hizmet sunmaya 30 Temmuz 2009’da başlamıştır. Sözleşme 30 Nisan 2029 tarihine kadar geçerli olacaktır.

Şirket, 26 Ağustos 2015 tarihinde Ankara’da gerçekleştirilen, BTK tarafından düzenlenen, kamuoyunda 4.5G olarak bilinen “IMT Hizmet ve Altyapılarına İlişkin Yetkilendirme İhalesi”nde 13 yıl geçerli olmak üzere toplam 172,4 MHz frekans almaya hak kazanmıştır. IMT Yetkilendirme süresi, 30 Nisan 2029 tarihine kadar olup, operatörler IMT hizmetlerinin sunumuna 1 Nisan 2016 tarihinden itibaren başlanmıştır. 900MHz frekans bandında 2x1.4 MHz genişliğindeki paket ve 2100 MHz frekans bandında bulunan 2 adet 2x5 MHz genişliğindeki paketler 1 Aralık 2015 tarihi itibarıyla, geri kalan paketler ise 1 Nisan 2016 tarihi itibarıyla kullanılmaya başlanmıştır.

Kıbrıs Telekom, KKTC Bayındırlık ve Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ile 27 Nisan 2007 tarihinde GSM Sayısal, Hücresel Mobil Telefon Sistemi Kurulması ve İşletilmesi İle İlgili Lisans verilmesine ilişkin yeni bir sözleşme imzalamış ve lisans sözleşmesi ile GSM 900, GSM 1800 frekans bantlarının kullanım haklarını ve bazı şartlara bağlı olarak IMT/2000/UMTS frekans bandının kullanım hakkını elde etmiştir. Ayrıca, Kıbrıs Telekom 14 Mart 2008 tarihinde 3’üncü Nesil GSM altyapı lisansını almıştır.

28 Aralık 2016 tarihi itibarıyla, Lifecell bir adet GSM-900 ve bir adet DCS-1800 olmak üzere iki adet GSM işletme lisansı, bir kısmı bölgesel, bir kısmı ulusal (tüm Ukrayna için geçerli) olmak üzere yirmi dört adet GSM-900, DCS-1800, CDMA ve bir adet mikrodalga radyo transmisyon lisansı ile birlikte toplam 27 lisansa sahip bulunmaktadır. Ayrıca, 2015 yılında düzenlenen 3G lisans ihalesi sonucunda 1920 - 1935 / 2110 - 2125 MHz frekans bandını içeren 15 yıl süreli 3G lisansını almıştır. Bunlara ek olarak, lifecell bir adet uzun mesafe ve uluslararası arama ve Ukrayna’nın sekiz ayrı bölgesinde sekiz adet PSTN işletme lisansına sahip bulunmaktadır. Ayrıca lifecell’in mobil şebeke için 3 adet NCD kodu, kısa numaralar için 12 adet ruhsatı, SS-7 kodu için 11 adet ruhsatı (7 adet bölgesel ve 4 adet uluslararası), MNC için 1 adet ruhsatı ve yerel bölgelerdeki PSTN lisansları için 9 adet ruhsatı bulunmaktadır. Ayrıca uluslararası ve uzun mesafe sabit aramalarda kullanılmak üzere alternatif yönlendirme için iki adet servis kodu yetkisi ve küresel telekomünikasyon hizmeti “800” için de yetkisi bulunmaktadır.

Belarus Telekom, 28 Ağustos 2008 tarihinden başlamak üzere 28 Ağustos 2018 tarihine kadar geçerli 10 yıllık bir lisansa sahiptir. Belarus Cumhuriyeti Devlet Mülk Komitesi ile imzalanan hisse alım anlaşmasına göre iktisap tarihi olan 26 Ağustos 2008 tarihinden itibaren 10 yıl süreli lisans taahhüt edilmiştir. 26 Kasım 2015 tarihli 475 numaralı Belarus Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne göre lisans ömrü sınırsız olarak güncellenmiştir. 1 Mart 2016 tarihinden itibaren lisanslama merci kararı ile lisans ömrü oluşturulduğu tarihten itibaren sınırsız olarak uzatılmıştır. Lisans şartlarına göre, Belarus Telekom 2017 yıl sonuna kadar coğrafi kapsamını arttırmakla yükümlüdür. Belarus Telekom, tüm yerleşim birimleri hariç olmak üzere, coğrafi kapsam yükümlülüklerini yerine getirmiştir. Toplam 22.552 yerleşim biriminden 657’si henüz kapsama alınmamıştır. Şirket Yönetimi, Şirket’in 31 Aralık 2016 tarihi itibarıyla lisans anlaşmalarına konu olan koşul ve yükümlülüklere uyduğunu düşünmektedir.

(ii) Elden çıkarma

Maddi olmayan duran varlıkların elden çıkarılması sonucu oluşan kar ve zararlar, kayıtlı değeri ile tahsil edilen tutarların karşılaştırılması ile belirlenir ve ilgili dönemde gelir ve gider hesaplamalarına yansıtılır.

Maliyetleri ve birikmiş itfa payları ilgili hesaplardan silinir.

Belgede TURKCELL İLETİŞİM HİZMETLERİ A.Ş. 31 ARALIK 2016 TARİHİNDE SONA EREN HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR VE BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU (sayfa 24-27)