Yazma Etkinliklerinin De¤erlendirilmesi Süreci

KEND‹N‹ ‹FADE ETME Yazma

Ö¤rencilerden parça ile ilgili olarak verilen sorular›n yan›tlanmas› istenir. Bu yazma etkinli¤i el yaz›s› ile gerçeklefltirilir.

(Etkinlik I) (Sözel zekâ)

126 Türkçe Ö¤retimi

Hikâyeyi okudu¤unuzda hissettiklerinizi bir cümle ile ifade ediniz.

………...…….

………...…….

Ne tür hayaller kurars›n›z, k›saca aç›klay›n›z.

………...…….

………...…….

………...…….

Bir a¤ac›n›z olsayd› meyvelerini kimlerle paylafl›rd›n›z? Neden?

………...…….

………...…….

………...…….

………...…….

Hikâyede size ilginç gelen kahramana iliflkin görüfllerinizi k›saca aç›klay›n›z.

………...…….

………...…….

………...…….

………...…….

Etkinlik II

Etkinlik III

Ö¤rencilerin bir fliir okumas› sa¤lan›r. Bu fliirle ilgili olarak duygular›n› anlatan afla¤›daki yazma etkinli¤i gerçeklefltirilir.

Konuflma

Ö¤rencilerden parçada geçen duygulardan yararlan›larak beyin f›rt›nas› yoluy-la duyguyoluy-lar› ifade eden sözcükleri bulmayoluy-lar› istenir. Buldukyoluy-lar› ifadelere uygun mi-mikleri içeren resimler tahtaya as›l›r. Daha sonra gruplara ayr›lm›fl ö¤rencilere, bu yüz ifadelerini içeren resimler da¤›t›l›r ve onlardan bu yüz ifadelerinin oluflmas›na neden olan diyaloglar haz›rlamalar› ve s›n›fta bunlar›n konuflulmas› istenir.

Görsel Sunu

Ö¤renciler bilinçli bir biçimde al›flveriflin nas›l yap›lmas› gerekti¤ine iliflkin bir drama etkinli¤i ya da kukla gösterisi yapabilir. (Buradaki metinlerin haz›rl›¤›n›n kontrolü gerekmektedir.) (Bedensel zekâ, Sözel zekâ)

Sa¤l›k kültürü ile iliflkilendirilerek ö¤rencilerin afifl haz›rlamalar› sa¤lan›r.

5. ÖLÇME VE DE⁄ERLEND‹RME

Ö¤renciler, dereceli puanlama anahtar› yard›m› ile de¤erlendirilir.

127

Ünite 6 - Yazma Ö¤renme Alan›

Ayn› sokakta oturdu¤unuz yafll› çiftin maddi olanaklar› çok iyi de¤ildir, üste-lik sa¤l›k durumlar› da her geçen gün biraz daha kötüleflmektedir. Sizce bu yafll› çiftin sa¤l›k problemlerini çözmek amac›yla neler yap›labilir? Üretti¤iniz çözümleri yaz›l› bir biçimde k›saca aç›klay›n›z. (mant›ksal matematiksel zekâ)

fiiirin ad›:

fiairin ad› soyad›:

fiiirde ifllenen tema ya da konu nedir?

fiiirde en çok hangi bölümü sevdin?

fiiirde be¤endi¤in ya da be¤enme-di¤in yönler neler?

Bu fliiri sen yazsayd›n fliirde be¤enmedi¤in bölümleri nas›l de¤ifltirirdin?

128 Türkçe Ö¤retimi

Türkçe dersi içinde yazma ö¤renme alan›n›n ye-ri ve önemi

Yazma yoluyla çocuklar, var olan bilgi ve dene-yimlerini kullanarak konufltuklar› ya da yazd›k-lar› konuyu ifade etmede etkinleflir, yeni bilgi ve deneyimler edinir, olaylar›n nedenini bulur, sonuçlar›n› tahmin eder, kendi yaflant›lar›ndan yola ç›karak bilgi ve deneyimlerini aktar›r. Yaz-ma; her ö¤rencinin gözlem gücünü, mant›¤a uy-gunluk yönünden düflünme ve hayalinde can-land›rma yetene¤ini, ana dilini kullanabilme be-cerisini göstermektedir. Kendilerini ifade etmek için yazan ö¤renciler, sonuçta do¤ru cümle ve sözcükleri kullanarak gerçek gereksinimlerini keflfederler.

Yazma e¤itiminin amaç ve ilkeleri

Ö¤rencilerin belli bir amaç ve kendi özellikleri do¤rultusunda, do¤ru ve etkili bir biçimde yaz›l›

olarak kendilerini ifade etmelerini sa¤lamak, et-kili ve do¤ru yazman›n özelliklerini ö¤rencilere tan›tmak ve kazand›rmak, ö¤rencilerin düflünce üretme ve yazma güçlerini gelifltirmek, ö¤renci-lere kendi yazd›klar›n›; içerik, dil bilgisi, yaz›m ve noktalama kurallar› bak›m›ndan inceleyerek gerekli düzenlemeleri yapma beceri ve

al›flkanl›-¤› kazand›rmak amac›yla gerçeklefltirilir.

S›n›f içi ve s›n›f d›fl› yazma etkinlikleri

Kontrollü yazma, güdümlü yazma ve serbest yazma s›n›f içinde gerçeklefltirecek yazma et-kinleridir. Gazete ya da dergi ç›karma ve bura-da çeflitli yaz›lar yazma, ders s›ras›nbura-da yaz›lan yaz›lar› sergileme ya da çeflitli yar›flmalara ka-t›lma da s›n›f d›fl›nda gerçeklefltirilecek yazma etkinlikleridir.

Yazma sürecinin bileflenleri

Yazma e¤itimi süreci ön yazma, taslak olufltur-ma, gözden geçirme, düzenleme ve yay›mlama olmak üzere 5 aflamadan oluflmaktad›r.

Yazma stratejileri

Önceki bilgileri hat›rlama, fikirlerin düzenlen-mesi, görsellefltirme, özetleme, ba¤lant›lar kur-ma, anlam› gözden geçirme, izleme, metnin dili üzerinde çal›flma, genellefltirme, de¤erlendirme yazma stratejilerindendir.

Yazma etkinliklerini de¤erlendirme süreci Yazma etkinliklerinin de¤erlendirilmesi süreci;

izleme, yan›t verme, de¤erlendirme ve notland›r-ma aflanotland›r-malar›ndan oluflur.

Özet

N

A M A Ç1

N

A M A Ç2

N

A M A Ç3

N

A M A Ç4

N

A M A Ç5

N

A M A Ç6

1. Afla¤›dakilerden hangisi yazma e¤itiminin amaçla-r›nda biri de¤ildir?

a. Do¤ru ve etkili bir biçimde yaz›l› olarak kendini ifade etme becerisi kazand›rmak

b. Etkili ve do¤ru yazman›n özelliklerini ö¤rencile-re tan›tmak

c. Ö¤rencilerin düflünce üretme ve yazma güçleri-ni gelifltirmek

d. Ö¤rencilere kendi yazd›klar›n› düzenleme bece-ri ve al›flkanl›¤› kazand›rmak

e. Ö¤rencilerin bir yazma türünde uzmanlaflmas›n›

sa¤lamak

2. Afla¤›dakilerden hangisi yazma ilkelerinden biri de¤ildir?

a. Ö¤rencilerin kendi düzeylerine uygun konular seçilmeli

b. Yazma için di¤er ö¤renme alanlar› içinde veril-meli

c. Ö¤rencilerin gerçeklefltirdikleri yazma etkinlik-lerine, ödevlerine dönüt verilmeli

d. Yazmalar› için ö¤rencilerde istek uyand›r›lmal›

e. Yazma etkinlikleri baflka derslerle ve günlük ya-flamla iliflkilendirilmeli

3. Afla¤›dakilerden hangisi güdümlü yazma etkinlikle-rinden biridir?

a. Yer de¤ifltirme al›flt›rmalar› yapma b. Dönüfltürme al›flt›rmalar› yapma c. Örne¤e uygun bir kompozisyon yazma d. Yeniden s›raya koyma

e. Not alma

4. Afla¤›dakilerden hangisi kontrollü yazma çal›flmala-r›ndan biridir?

5. Afla¤›dakilerden hangisi serbest yazma etkinliklerin-den biridir?

a. Örne¤e uygun bir kompozisyon yazma b. Yeniden s›raya koyma

c. Duyuru, haber ve tutanaklar yazma d. Sorulara yan›t vererek paragraf yazma e. Tamamlama al›flt›rmalar›

6. Afla¤›dakilerden hangisi yazma sürecinin bir afla-mas›d›r?

a. Önceki bilgileri hat›rlama b. Fikirleri düzenlenme c. Taslak oluflturma d. Özetleme e. Ba¤lant›lar kurma

7. Afla¤›dakilerden hangisi yazma sürecinde kullan›la-bilecek yazma stratejilerinden biridir?

a. Ön yazma b. Taslak oluflturma c. Gözden geçirme d. Görsellefltirme e. Düzenleme

8. Kolay anlafl›lan ve amac› aç›kça ortaya koyan cüm-leler kullanarak yazma afla¤›daki yazma kurallar›ndan hangisine aittir?

a. Dil bilgisi kurallar›na uygunluk b. Duruluk

c. Aç›kl›k d. Yal›nl›k e. Ak›c›l›k

9. Afla¤›da de¤erlendirme süreci aflamalar›ndan hangi-sinde ö¤retmen, ö¤rencilerin ürünlerine ya da süreçte yap›lan etkinliklerdeki performans›na iliflkin bire bir ya da tüm s›n›fa dönüt verir?

a. ‹zlemede b. Yan›t vermede c. De¤erlendirmede d. Notland›rmada e. Ailelere bilgi vermede

10. Afla¤›dakilerden hangisi yazma etkinliklerinde ö¤-retmenin görevlerinden biri de¤ildir?

a. Ö¤rencileri tek yaz› türü üzerinde çal›flmalara yo¤unlaflt›rmak

b. Ö¤rencilere kaynaklara ulaflma olanaklar›n›

sunmak

c. Ö¤rencilerin edebi zevklerini gelifltirmeye ça-l›flmak

d. Ö¤rencilerin kendi yazd›klar›n› de¤erlendirme-lerini sa¤lamak

e. Ö¤rencilerin çal›flmalar›n› arflivlemek

129

Ünite 6 - Yazma Ö¤renme Alan›

Kendimizi S›nayal›m

130 Türkçe Ö¤retimi

1. e Yan›t›n›z do¤ru de¤ilse “Yazma E¤itimi ve Niteli¤i” bölümünü gözden geçiriniz.

2. b Yan›t›n›z do¤ru de¤ilse “Yazma E¤itimi Etkinlikleri” bölümünü gözden geçiriniz.

3. e Yan›t›n›z do¤ru de¤ilse “Yazma E¤itimi Etkinlikleri” bölümünü gözden geçiriniz.

4. a Yan›t›n›z do¤ru de¤ilse “Yazma E¤itimi Etkinlikleri” bölümünü gözden geçiriniz.

5. c Yan›t›n›z do¤ru de¤ilse “Yazma E¤itimi Etkinlikleri” bölümünü gözden geçiriniz.

6. c Yan›t›n›z do¤ru de¤ilse “Yazma Süreci”

bölümünü gözden geçiriniz.

7. d Yan›t›n›z do¤ru de¤ilse “Yazma Süreci”

bölümünü gözden geçiriniz.

8. c Yan›t›n›z do¤ru de¤ilse “Yazma Süreci”

bölümünü gözden geçiriniz

9. b Yan›t›n›z do¤ru de¤ilse “Yazma Etkinliklerinin De¤erlendirilmesi” bölümünü gözden geçiriniz.

10. a Yan›t›n›z do¤ru de¤ilse “Yazma E¤itimi Etkinlikleri” bölümünü gözden geçiriniz

S›ra Sizde Yan›t Anahtar›

S›ra Sizde 1

Amaca uygun biçimde yazma, dil bilgisi kurallar›na uy-ma, noktalama iflaretlerini do¤ru biçimde kullanuy-ma, ya-z›m kurallar›n› uygun biçimde kullanma, sözcükleri do¤ru biçimde kullanma, sözcüklerin efl ve z›t anlamla-r›n› bulma, do¤ru ve anlafl›l›r cümleler kurma, belli bir konudaki düflünceleri planl› ve tutarl› biçimde örgütle-yip yazma, günlük yaflamdaki yaz› türlerini ilkelere uy-gun biçimde oluflturma biçiminde s›ralanabilir.

S›ra Sizde 2

‹lkö¤retimde gelifltirilmesi planlanan temel yeterlikler;

• Okunur bir yaz› ile yazmak ve yaz›y› görsel aç›dan anlafl›l›r biçimde oluflturmak,

• Yaz›m kurallar›, dil bilgisi kurallar› ve noktalama ifla-retlerini do¤ru kullanmak,

• Serbest yaz› yazma ve okuyucu taraf›ndan anlafl›la-bilmek için net bir dil kullanmak,

• Var olan sunum flekillerini temel almak ve bunlar› ifl-levsel olarak kullanabilmek,

• Yaz›n›n gerektirdi¤i manevi çabay› göstermeye haz›r olmak,

• Çal›flma tekniklerini kullanmak ve bu tekniklerle yaz-ma al›flkanl›¤› gelifltirmek,

• Kendi metinlerini yazabilmek olarak s›ralanabilir.

S›ra Sizde 3

Yazma etkinli¤i, birinci s›n›fta ö¤retmenin

k›lavuzlu-¤unda bütün s›n›fla ortak çal›flma olarak bafllar. Bu dö-nemde ö¤renciler ö¤retmenin okudu¤unu ya da bir me-tinde gördü¤ünü aynen dikte ederek yazar. Duygu ve düflüncelerini birkaç cümleyle aktarabilir. ‹kinci s›n›fta mektup yazma, resimlerden k›sa hikâyeler oluflturma, k›sa günlükler tutma, an› yazma etkinlikleri gerçekleflti-rilebilir. Üçüncü s›n›fta bu çal›flmalara ek olarak ö¤ren-ciler, herhangi bir konuda aç›klama yapmak için yaza-bilir. Duyuru, afifl tasarlayayaza-bilir. Bu s›n›flarda yap›lan yazma etkinlikleri daha çok ö¤retmen rehberli¤inde ya-p›lan çal›flmalard›r.

S›ra Sizde 4

Yazma süreci; ön yazma; konunun, amac›n, türün be-lirlendi¤i taslak oluflturma; genel olarak neden söz edi-lece¤inin planland›¤›, gözden geçirme; planlananlar›n gözden geçirildi¤i ve paylafl›ld›¤› düzenleme; yaz›lan metnin düzeltildi¤i, yay›mlama; oluflturulan metnin ar-kadafllarla paylafl›ld›¤› aflamalardan oluflur.

S›ra Sizde 5

Bu süreç izleme, yan›t verme, de¤erlendirme, notlan-d›rma aflamalar›ndan oluflur. ‹zleme: Bu aflamada ö¤ret-men ö¤rencilerin yazma süreci boyunca gözlem yap-ma, ö¤rencilerin yazd›klar› hakk›nda görüflmeler, yaz-d›klar› metin örneklerini toplama ve yazma etkinli¤ine yönelik kay›t tutma biçiminde gerçeklefltirilir. Yan›t ver-me: Ö¤rencilerin ürünlerine ya da süreçte yap›lan et-kinliklerdeki performans›na iliflkin ö¤retmen bire bir ya da tüm s›n›fa dönüt verir. De¤erlendirme: Bu aflamada ö¤rencilerin yazd›klar› ürünler yan›nda süreç çeflitli göz-lem formlar›, rubrikler yoluyla bütüncül olarak de¤er-lendirilir. Notland›rma: Ö¤rencilerin çal›flmalar› tüm yazma etkinlikleri ya da bir etkinlik biçiminde yazma süreci etkinlikleri göz önünde tutularak puanlan›r.

Kendimizi S›nayal›m Yan›t Anahtar›

Belet, fi. Dilek (2006). Ö¤renme Stratejilerinin Okudu¤unu Anlama ve Yazma Becerileri ile Türkçe Dersine ‹liflkin Tutumlara Etkisi.

Eskiflehir: Anadolu Üniversitesi Yay›nlar No: 1677.

Carter, C, J. Bishop ve S. L. Kravits. (2002). Keys to Effective Learning. 3nd. Ed. New Jersey: Printice Hall.

Demirel, Ö. ve M. fiahinel (2006). Türkçe ve S›nf Ö¤ret-menleri ‹çin Türkçe Ö¤retimi.7. Bask›. Ankara:

PegemA Yay›nc›l›k.

Glover J. A., R Royce R. ve B. Roger H. (1990). Cognitive Psychology for Teachers.New York: Macmillan Publishing Company.

Özdemir, Emin. (1987). ‹lkokul Ö¤retmenleri ‹çin Türkçe Ö¤retimi K›lavuzu. ‹stanbul.

Raimes, A. (1983). Techniques in Teaching Writing.

London.

Tompkins, Gail E. (2004). Teaching Writing. New Jersey: Merrill Printice Hall.

Y›ld›z, C., A. Okur, G. Ar› ve Y. Y›lmaz. (2006).

Kuramdan Uygulamaya Türkçe Ö¤retimi.Ed. C.

Y›ld›z. Ankara: PegemA Yay›nc›l›k.

Köksal, K. (2001). Okuma Yazman›n Ö¤retimi.

Ankara: PegemA Yay›nc›l›k.

Vacca J. A., Vacca R., Gove M., Burkey L., Lenhart L. ve McKeon C. (2003) Reading and Learning to Read.

Boston: Allyn&Bacon.

Saskatchewan Education. “Writing”, http://www.sas ked.gov.sk.ca/docs/ela20/teach4. html, ‹nternet adresinden 31. 01. 2005 tarihinde al›nm›flt›r.

Yörük, Y. (1997). Güzel Konuflma/Yazma. ‹stanbul:

Serhat Yay›nlar›.

Yararlan›lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar

131

Ünite 6 - Yazma Ö¤renme Alan›

133

Görsel Okuma

Belgede T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 1795 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 930 TÜRKÇE Ö RET M (sayfa 138-145)