B. Cumhuriyet Sonrası Dönem

VII. Faturalama ve Fatura Sebebi İle Elektrik Enerjisinin Kesilmesine İlişkin Hakları

118

119 tüketiciye iletilebileceği gibi okuma bildirimine ilişkin bilgiler fatura içerisinde düzenlenerek de tüketiciye iletilebilir.

Okuma bildirimine dayanılarak tedarik şirketi tarafından faturalama yapılır.

Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği ile de paralel şekilde aynı ay içerisinde birden fazla faturalama yapılmasının istisnai haller hariç olmak üzere mümkün olmadığı kabul edilmiştir.263

Tüketicinin korunması bakımından faturanın içeriğinde yer alacak asgari bilgiler regülasyon kurumu tarafından belirlenmiştir. Buna göre; tüketiciye ilişkin bilgiler ile tüketici grubu, sayaç bilgileri, hangi tüketici sınıfında yer aldığı, ilk-son endeks bilgileri, okumanın yapıldığı tarih bilgisi, tüketilen günlük enerji ve tüketime ilişkin günlük ortalama, bir önceki yıl tüketim miktarı, enerji birim fiyatı ve tüketim bedeli, faturada yer alan bedeller, vergi, kesinti ve borçlar, son ödeme tarihi ile ödeme şekillerine ilişkin bilgilendirme, bulunması halinde otomatik ödeme talimatına ilişkin bilgi, dağıtım ve tedarik şirketine nasıl ulaşılabileceğine ilişkin bilgilendirmelerin fatura içeriğinde yer alması zorunludur (EPTHY m.34). Yapılan düzenlemenin Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği ile de uyumlu olduğu görülmektedir (ABSY m. 19).

Faturaların okunaklı olarak düzenlenmesi ve “son ödeme tarihinden en az 10 gün önce” tüketiciye ulaştırılması mecburidir (EPTHY m. 34). Bu süre Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliğinde7 gün olarak düzenlenmişken elektrik piyasası

kullanım ve benzeri nedenlerle okuma yapılamaması ve Kurul tarafından uygun görülen haller dışında, dağıtım bölgesinin genelinde ya da belli bir bölgesinde birinci fıkraya aykırı genel uygulamalar yapılamaz. Bu fıkra kapsamındaki kullanım yerlerinde sayaçlar yılda en az iki defa okunur” . Bu hallerde aylık okuma yapılamayan fatura dönemlerine ilişkin vade farkı uygulanmaksızın okuma dönemindeki ay sayısı kadar eşit tutarda taksitlendirme yapılır. Tüketicinin talebi olması halinde peşin ödeme yapılabilir.

263EPTHY, md. 33, bu kuralın istisnası aynı maddede “Serbest olmayan tüketicilerin ya da son kaynak tedariki kapsamındaki tüketicilerin, enerjinin borçtan dolayı kesilmesi, sözleşmenin sona ermesi veya feshi ya da tedarikçi değişikliği, b) Tüketimi düşük serbest tüketicinin ikili anlaşmasının sona ermesi veya feshi ya da tedarikçi değişikliği, nedenleriyle yapılacak faturalamalar gibi mevzuatta özel olarak tanımlanan haller” olarak belirlenmiştir.

120 mevzuatında daha uzun bir sürenin belirlenmesi yerinde olmuştur. Ayrıca fatura tahsilat işlemi sebebi ile tüketicilerden herhangi bir bedel talep edilmesi de yasaklanmıştır.

Tüketicinin son ödeme tarihine kadar ödeme yapmaması halinde tedarik şirketinin ikinci bir ödeme bildirimi yapması ve en az 5 işgünü olmak üzere ek süre vermesi ve ödeme yapılmaması halinde elektrik enerjisinin kesileceğinin bildirilmesi gerekmektedir. Söz konusu bildirimin yazılı olarak yapılmasının yanı sıra kalıcı veri saklayıcılarından en az biri ile de iletilmesi zorunludur. Verilen bu süre içerisinde de ödeme yapılmaması halinde yazılı bildirim yapılmış abonenin elektrik enerjisinin kesme bildirimi düzenlemek şartıyla kesilmesi mümkündür. Kesme bildiriminde kesme tarih ve saati ile endeks değerlerine, mühür bilgilerine, kesme işlemini yapan çalışana ilişkin bilgi ile koda yer verilmesi zorunluluk olarak öngörülmüştür. Elektrik enerjisine ilişkin kesme işlemi uygulandığı aboneye ayrıca kalıcı veri saklayıcısıyla da bildirilir(EPTHY m. 35).

Abonenin birikmiş borçlarını gecikme zamları da dahil olmak üzere peşin olarak ödemesi yahut belirli bir takvim dahilinde ödeme taahhüdünde bulunması halinde elektrik enerjisi yeniden bağlanır (EPTHY m.35). Abonenin yükümlülüklerini yerine getirmesi üzerine tedarik şirketi elektriğin bağlanması için aynı gün içerisinde gerekli bildirimi yapar. Dağıtım şirketi tarafından, bildirimin kendisine ulaştığı zamandan itibaren “imar yerleşim alanı içerisinde 24 saat, imar yerleşim alanı dışında 48 saat içerisinde” elektriğin bağlaması zorunludur. Kesme ve bağlamaya ilişkin ücretler bir sonraki faturaya yansıtılır. Ancak fiilen elektrik kesintisi yapılmayan kullanım yeri için

“kesme-bağlama bedeli” talep edilmesi mümkün değildir (EPTHY m. 49).

Tüketicinin lehine bir düzenleme olarak Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 35. Maddesinde tüketicinin ödenemeyen fatura borçları sebebi ile doğrudan yasal yollara başvurulması mümkün olmadığı belirtilmiştir. Fiilen elektrik

121 kesintisinin yapılmış ve güvence bedelinin muaccel borçlara mahsup edilmiş olmasının ardından yasal yollara başvurulabilecektir. Bu hükme aykırı hareket edilmesi halinde ise işlemlerin sonlandırılması gerektiği belirtilmiştir. Her ne kadar tüketici lehine bir düzenleme getirmiş olsa da bu tür bir düzenlemenin Yönetmelik hükmü yerine 6446 sayılı Kanunda yer alması hükmün sıhhati açısından daha uygun olacağını belirtmek gerekir. Gerçekten de yasal yollara başvuruyu düzenleyen kanun maddeleri ile çelişen bu tür bir hükmün yönetmelik ile düzenlemesinin bir takım sakıncalar doğurabileceği göz önünde bulundurulması elzemdir.

Aynı kullanım yerine ilişkin olarak başka tüketiciye ait fatura borçları bulunması halinde yeni tüketicinin bu borçları ödemesi istenemeyeceği gibi bu borçlar sebebi ile konutun elektriği kesilemez (EPTHY m. 35/8). Ayrıca tüketicinin birden fazla aboneliği olması halinde bir abonelikten kaynaklanan borcu nedeniyle, diğer aboneliğine ilişkin kullanım yerinin elektriğinin kesilmesi de mümkün değildir (EPTHY m. 35/9).

Faturada yahut faturalandırmaya esas unsurlarda hata264 olduğunun düşünülmesi durumunda tüketicinin ödeme bildiriminden itibaren 1 yıl içinde tedarik şirketine itiraz başvurusu yapılması mümkündür. İtiraz edilmiş olması faturaya ilişkin borcun muacceliyetini engellememektedir. İtiraz konusu tüketim tutarı ile bir önceki tüketim tutarı arasında yüzde otuzdan fazla fark bulunması halinde abone son ödeme dönemindeki tutar kadar bedeli ödeyebilir. Bu durumda tedarik şirketi itiraz sonuçlanan kadar kalan bedelin tahsili için işlem yapamaz. İtiraz başvuruyu izleyen 10 iş günü içerisinde sonuçlandırılır. 265İtirazın yerinde bulunması halinde tüketicinin talebi ile fark

264EPTHY 36. Maddesinde “çarpan hatası, sayacın hatalı okunması ve tüketim miktarının hatalı hesaplanmasına bağlı dağıtım şirketi kaynaklı ya da yanlış tarife ile diğer bedellerin hatalı hesaplanmasına bağlı tedarikçi kaynaklı hatalar” olarak kabul edilmiştir. Aynı zamanda mükerrer ödeme bildiriminin de bu kapsamda değerlendirileceği ayrıca belirtilmiştir.

265EPTHY, md. 36, Ancak itirazın dağıtım şirketini ilgilendiren hususlardan kaynaklanması hali ayrıca şu şekilde düzenlenmiştir; “İtirazın dağıtım şirketini ilgilendiren hususlarla ilgili olduğunun tespit edilmesi halinde, itiraz tedarikçi tarafından geliş tarihinden itibaren 2 iş günü içerisinde dağıtım şirketine iletilir.

Dağıtım şirketi itirazın kendisine ulaştığı tarihten itibaren 5 iş günü içerisinde inceleme sonuçlarını

122 tutar ve gecikme zammı 3 işgünü içerisinde nakden aksi halde mahsuplaşmak suretiyle tüketiciye iade edilir. Faturaya ilişkin itirazın tedarik şirketi lehine sonuçlanması halinde ise tedarikçi tüketiciye “doğru bulgu ve belge bulunması halinde 180 günü, bulunmaması halinde ise 90 günü aşamayacak tutarda” geçmişe dönük ek tahakkuk içeren fatura düzenleyebilecektir (EPTHY m.36/5). Söz konusu tutara gecikme zammı uygulanamayacağı gibi taksitler halinde ödenebilecektir. Belirtmek gerekir ki söz konusu süre sınırlaması “hiç kimse kendi kusurundan yararlanmaz” genel hukuk ilkesi bakımından yerinde bir düzenleme olmuştur. Ancak ek tahakkuk faturası ödeme ihtimalinin tüketicilerin itiraz hakkının kullanılmasındaki iradelerini etkilememesi adına daha kısa süreler belirlenmesi kanaatimizce daha yerinde bir uygulama olacaktır. 266

Abone tarafından sayacın hatalı ölçüm yaptığının düşünülmesi halinde ise dağıtım şirketine başvurularak sayacın kontrolü talep edilebilir. Sayacın fazla tüketim kaydettiğinin tespiti halinde tüketicinin talebi ile hesaplanan fark bedel ve gecikme zammı3 işgünü içerisinde nakden aksi halde mahsuplaşmak suretiyle tüketiciye iade edilir (EPTHY m.37). Sayacın kaydettiği tüketim miktarlarında hata bulunmadığının tespit edilmesi durumunda ise kontrole ilişkin bedelin talep sahibi tarafından karşılanacağı belirtilmiştir (EPTHY m.51).Kanaatimizce kontrol sonucunda sayaç kontrolüne ilişkin bedelin ödenmesi riski aboneler yönünden bir endişe yaratmakta bu sebeple de sayaç kontrol taleplerinin önü kapanmaktadır. Dağıtım şirketlerinin talebe ihtiyaç duymadan belirli dönemlerde sayaç tüketimlerine ilişkin gerekli kontrolleri sağlamaları, takılacak sayaçların kalitesini arttırmaları tüketicinin korunması bakımından daha etkili çözümler sağlayabilir.

tedarikçiye bildirir. İnceleme sonuçları tedarikçi tarafından 3 iş günü içerisinde tüketiciye yazılı olarak bildirilir.”

266 CİVAK ERDAŞ, Dilek, “Tüketicinin Elektrik Faturasına İtiraz Hakkı ve Fazla Tahsil Edilen Bedele İlişkin İşlemler”, Uzman Gözüyle Enerji, Sayı 4, Kasım- Aralık 2017, Ankara, s. 6.

123

In document TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÖZEL HUKUK ANABİLİM DALI ELEKTRİK PİYASASINDA ABONELİK SÖZLEŞMELERİ VE TÜKETİCİNİN KORUNMASI Yüksek Lisans Tezi Aylin YILDIRIM DİNDAR Ankara, 2019 (Page 128-133)