Özgürlük ve Ba kald r Arac Olarak Ölüm ve ntihar

Belgede Siyasal düşünceler bakımından Adalet Ağaoğlu romanları (sayfa 92-105)

I. BÖLÜM: ADALET A AO LU ROMANLARININ OLAY ÖRGÜSÜ

2. BÖLÜM: ADALET A AO LU ROMANLARINDA MUHTEVA AÇISINDAN ORTAKLIKLAR

2.3. Özgürlük ve Ba kald r Arac Olarak Ölüm ve ntihar

Ayd n olmak ba kalar ndan farkl ve derin dü ünme özelli ini insan n kendi içinde bulabilmesidir. Bu farkl l k ve derinlik hayat kimi zaman güzelle tirdi i gibi kimi zaman da daha karma k görmeye sebep olur. Karma adan kurtulmak için ya da varl n kan tlamak için ayd nlar kimi zaman dü üncelerini dile getirmekle yetinmemi lerdir. Ünlü sosyolog Emile Durkhiem, intihar öyle tan mlar:

Ölen ki i taraf ndan ölümle sonuçlanaca bilinerek yap lan olumlu ya da olumsuz bir edimin do rudan ya da dolayl sonucu olan her ölüm olay na intihar denir. ntihar giri imi ise, bu biçimde tan mlanan, ama ölüm sonucu do madan durdurulan edime denir. ( Durkheim, 2002: 25).

Durkheim n bu eserinde intihar çe itlerini üç ba l k alt nda toplad n görürüz. lkini Bencil ntiharlar olarak adland r r. Bu kategorideki intiharlar n sebepleri bireyin zihinsel geli iminin artmas sebebiyle toplumla uzla amamas olarak gösterilir. Ayd n intiharlar bu gruba girmektedir. kinci ba l k olarak Elcil ntiharlar yer al r. Bu tip intiharlarda da bireyin toplum kurallar na fazlas yla uymas ve kendi isteklerini ertelemesi sebep olarak gösterilir. Son intihar kategorisi olan Kurals zl k ntiharlar nda ise bireyin aniden zengin olmak ya da bo anmak gibi bir halden ba ka bir hale h zl ca geçi i sebeptir.

ncelemi oldu umuz Adalet A ao lu romanlar nda da ayd nlanm ve toplumun içinden s yr lm insan n ç kmazlar kar s nda tak nd bir tav r olarak intiharla kar la mam z mümkündür. Yani Durkheim a göre bu intiharlar zihinsel geli imin fazla artmas ndan kaynakl , toplumla uzla amama halidir, kar la t m z intihar çe idi genellikle bencil intihar d r. Asl nda romanlar n geneli incelendi inde - kahramanlar ister ayd n olsun ister olmas n- ölüm olay n n fazlas yla merkeze yerle ti inin ay rd na var r z. Çünkü yazar için ölüm bir ba kald r , varl n kan tlama; hatta, yeniden do u eklinde alg lanmaktad r. ntihar bir protesto olarak gören ve insan n elindeki tek silah n n can oldu u zamanlarda onu ba kald r s u runa ortaya koymay güçlü olmak diye nitelendiren Adalet A ao lu bu konu hakk nda unlar söylemi tir:

Bir protesto anlam vard r bunun. Sizin ba ka silahlar n z yoksa, can n z silah haline getirebilirsiniz. Beri yandan, nsan

93

güçlüdür, ben güçlüyüm, biz direniriz, gibi varsay mlar bana son derece idealist laflar, gerçekten aya her zaman yere basmayan eyler gibi geliyor. Biz elbette birbirimize umut, güç a lamak zorunday z. Biz direnerek, umutlarla, dayan malarla yeni çiçekleri açt rmaya sava rken, önümüz somut anlamda iktidar n topu, tüfe i, copu, i kencesiyle tutuldu u zaman, ilerleyi imiz ancak can silah m z n ate lenmesiyle olanak kazan r.

Peki nedir bu gücün anlam ? Elimizde kalan tek silah m z hayat m z oldu u zaman stedi imiz gibi kullanaca m z tek eyimiz can m zd r. te bu olana kullanmak özgürlü ü olarak dü ünülmeli. Bu olanak, en son özgürlük, biliyorsunuz, bunun felsefi boyutlar çok incelendi; intihar üstüne tonla kitap yaz ld , varolu üstüne, kimlik üstüne Bense, öyle bir ey eklemek isterim: Biliyor musunuz, intihar her zaman somut anlamda ölüm de ildir. te bu var. Bu boyutu var. Verili de erlerin d na ç k p da öyle ya amaya ba lad n z zaman insan güçlüdür sözü o zaman idealist anlam ndan s yr l r, kanl l k canl l k kazan r: Verili de erler d nda ya amay ba arabildi iniz zaman ölümü seçmekten daha cesurca bir i yapm olursunuz. Çünkü ölüm, önünde sonunda bir kurtulu . Ama sizi çevirmi bulunan bütün de erlere ayak uydurmadan onlara kar durarak ya amay seçti iniz, bu gerekti i ve siz bu gere i yerine getirdi iniz zaman; toplum bilinci d na ç kt n z, dolay s yla yaln zla t n z ve yaln z ya amay ö rendi iniz zaman, bana kal rsa somut anlamdaki intihardan çok daha cesaret, çok daha direnç isteyen bir i yapm oluyorsunuz (A ao lu, 2002: 264- 265).

Yazar n ölüme ve intihara kar tak nd bu tav r üphesiz ki eserlerinde de yank bulmu tur. Fakat onun için daha zor olan yaln z ya ayabilmektir. nsan n dü ündüklerinden vazgeçmemek u runa yaln z kalmas Adalet A ao lu na göre daha cesurca ve zor bir eylemdir. Yazar n kahramanlar n bu görü leri do rultusunda çizdi ini söyleyebiliriz. Roman ki ileri intihar fikrini üzerlerinden atamayan yaln z ki ilerdir. Ölüm, özellikle de intihar, bireyi özgürle tiren, direncinin gücünü gösteren bir ö e olarak i lenir.

Ölmeye Yatmak roman nda ba l okudu umuz andan itibaren ölüm duygusuyla yüzle meye ba layan bir karakter bekleriz. Aysel, y llarca kendisini bulmak ve özgürle mek için çabalayan bir kad nd r. Ayd n olmak için giri mi oldu u mücadeleden doçent olarak- ba kalar n n kabullerince- galip bir ekilde hayat na devam etmektedir. Fakat Aysel in toplumun onay n her kazan nda kendisi olmaktan uzakla arak özgürlü ünü ve kimli ini kaybetti i duygusuna kap ld n görürüz. Ö rencisi olan Engin le ili kiye girmesi Aysel in o güne kadar ta d tüm de erleri

94

sorgulamas na, ba ta bedeni ve kad nl olmak üzere kendisini iyi ve kötü yanlar yla tan y p kabullenmesine zemin haz rlam t r. Aysel, ölmeye yatmak için bir otel odas n n on alt nc kat n seçmi tir. Otel, burada günü birlik hayatlar n ya and , ev ortam n n s cakl n bar nd rmayan, duygudan ve ya anm l klardan uzak daha realist kararlar n al nabilece i bir mekân olarak kar m za ç kar. Otel odas n n on alt nc katta olu u ise kahraman n semavi bir hesapla maya geçti inin göstergesidir. Aysel, ç r l ç plak soyunarak beyaz çar af n içine girer ve perdeleri d dünyaya s k s k ya kapal olan bu odada kendisiyle hesapla maya ba lar, kendisinden yeni bir ben do urabilmek için o zamana kadarki varl n ölmeye yat r r. Engin den hamile kalm olabilece ini dü ünmesi Engin le ya ad ili kinin onu yenilemesindendir. Ömer den çocuk yapmayan Aysel, Ömer le olan ili kisinde hayat na yeni bir yön vermemi , oldu u gibi kalarak yoluna devam etmi tir; fakat, Engin le kurdu u ili ki onun bütün varl n sorgulamas n , senelerce u runa çaba sarf etti i de erlerden uzakla mas n sa lam , ona yeni bir can kazand rm t r. Çünkü Aysel, hep ileri gitmeyi ve ayd n olmay kendisine ülkü edinmi ken ba lad yerden kopman n buruklu unu ya ad n n fark na varamam t r. Ömer le kurdu u ili ki de onun ayd nl na ve aristokrat kesime kat l na yani ilerlemesine zemin haz rlam t r. Engin ise Aysel in hayata ba lad yerdendir, Aysel in özüne aittir. Engin ve Aysel in hayatlar ndaki bu kar la ma Aysel in kendisini oldu u gibi sevmesini ve kabullenmesini sa lamas aç s ndan bir dönüm noktas d r. Hayat ndaki her ey için çabalamaya al k n Aysel, ölümü beklerken öyle dü ünür:

Ölüm bazen o denli çabuk gelmiyor. Ölümle sava mak gerekiyor. Gülünecek en uygun anda gülmeyi kas klar ma hapsedi im bundand r belki. Ölmeye yatarken ölümle sava mak gerekece ini dü ünmemi tim. ( A ao lu, Ö.Y., 2010: 2).

ntihar fikrinin Aysel taraf ndan di er roman kahramanlar yla da desteklendi ini görürüz. Gustave Flaubert in Madam Bovary si (Flaubert, 2004) ve Tolstoy un Anna Karenina (Tolstoy, 2002) karakteri Aysel in ölmeye yatarken dü ündü ü ki ilerdir. Aysel, ölmeye yat n bu iki kahraman n ölümlerine benzeterek kendisini onlar n yerine koyup bir özde lik kurma yoluna gider. ntihar Aysel e göre bu kahramanlar n özgürlüklerini seçi ekilleridir. Kendisinin intihar iste i de onlar nkine benzemektedir. Anna Karenina da Madame Bovary de e lerini aldatt ktan sonra büyük bir buhrana sürüklenerek ölümü seçerler. Fakat bu iki kahramandan farkl olarak Aysel, ölüm

95

dö e ine yatt nda bile ba kalar n n kendisi hakk nda ne dü ünece ine kafa yoracak kadar bencillikten uzak bir ki ili e sahiptir.

Yata n içinde k m ldamadan yat yorum. Ölmeye girdi im oda s cac k. Ç plak gövdem temiz. Kolal çar aflar n üstünde yine de ü üyor. Battaniyenin alt nda titriyorum. Bu titreme beni hem ölüme yakla t r yor, hem ölümden uzakla t r yor. Bir ölüm titremesi belki. Ama titredikçe ölmemi oldu umu anl yorum. Hücrelerim henüz ya ad m ba r p duruyor. Acaba ne zaman ölece im? Ne zaman tamamlanacak can çeki mesi. K z ö rencilerimden biri, Anna Karenina ya da Madame Bovary gibi ölüme yatt m görse, kimbilir nas l güler! Kafa kafaya verip ne dalga geçerler bu tür seçimlerimizle ( A ao lu, Ö. Y., 2010: 22-23).

nsanlar n duygusal taraflar yla hareketlerine ba kalar n n ak l gözü ile bak p aptalca bulacak olmas burada kafa kafaya vermek deyimi ile anlat lm t r. Y llarca duygular n hiçe sayan Aysel de ancak kendi hayat nda böyle bir olayla kar la t nda bazen ak l yerine duygular n üstün olabilece ini, bilim insanl n n getirdi i mant kl l ktan s yr larak bir kad n gibi de hissedebilece ini kabullenir.

Aysel in ölümü as l seçi sebebi ise içinde ya ad toplumla uzla amamas d r. Adalet A ao lu nun ölümü seçmek isteyen di er karakterlerinde oldu u gibi Aysel de toplumla uzla t ramad do rular yüzünden hayata tutunamaz ve kendisine dayat lan hayat ekline intihar dü üncesiyle ba kald r r. Dönemin a r sosyal ve siyasi artlar Cumhuriyet in ilk y llar nda yeti mi olan idealist insanlar yo un bir karamsarl k duygusuna sürükler. Kasabadan koparak ehirle meye çal an daha sonra da kendisini topluma kabul ettirme u ra verirken hem kad n oldu u için hem de siyasi görü leri sebebiyle haks zl a u rayan Aysel i hayat yeterince yormu tur. Otel odas nda yatarken dizlerinin a r mas da asl nda hayat yorgunu olan Aysel in kendisini dinlemeye f rsat bulmas yla birlikte fark na varabildi i durumudur. Aysel öncelikle otel odas ndaki yata na uzanarak bu otele gelirken neler ya ad n dü ünür. çinde bulundu u bunal m sebebiyle bütün Ankara y yürümü , birçok insan görmü ve sabah n ilk saatlerinde bir dolmu a binerek çe itli semtleri dola m t r.

Cezaevinin oralarda ince, rak sl k sesleri duymu tum. Pek güzel. Ad Zor Y llar olan filmde, buna benzer bir sahne mutlak vard r. Ama orada kad n kahraman herhalde daha yürekli davranm , elindeki leylak dal n tutuklulara f rlatm t r. Ard ndan

96

da kendi özgürlü ünün de erini bilip, hayata dönmü tür. Eh, napal m? Benim durumum öyle olmam i te. Leylak dal n kendi tutuklulu uma ay rm , buraya kadar ta m m!

Oysa kar ma ba ka f rsatlar da ç km t . Mezarlara mermerden ta yapan, üstüne ölünün künyesini yazan mezar ta ç lar n orda da durdum.

Bitirilmi mezar ta lar n n birinin üstünü okudum: Celal o lu Timur Yurdaer -1943-1968. Küçücük bir mezar ta yd zaten. Yirmi dört ya nda ölenin ba ucuna dikilecek. Celal Bey bugün gelip al r onu. Bir taksiye yükler. Asri Mezarl k a götürür. Geçenlerde teyzemi gömerlerken Almanya dan dönen bir i çiyle, bir de kimli i belirsiz ki ilerin vurdu u bir ö renciyi gömüyorlard . Timur Yurdaer de yirmi dörtle yirmi be i aras nda bir günün bir saatinde ölmü . Teyzem fazla ya am demek.

Zaten sabah sekize do ru ölmeye yataca m da bilmiyordum. Sezinliyordum ama, geciktiriyordum. Acaba öyle mi? Gerçekten bilmiyor muydum? Bir beceriksizli in sonucu mu karar verdim buna? Yoksa, karar m kolayla t rmak için mi evden ç kt m? Hangisi önce?.. (A ao lu, Ö. Y., 2010: 41-42-43). Aysel, toplumdan o denli uzakla m t r ki yolda kar la t insanlar onun için vergi mükellefi olmaktan öte bir sorumluluk ve hak sahibi olmayan ki ilerdir. Bir sir ün ya da lord un onlar ke fetmeye gelece ini zannetmeleri ibaresi toplumun hala Bat ya kar bir eziklik ve kendisini be endirme duygusu içinde bocalamas ndand r. Bu a a l k kompleksi insanlar n kendileri gibi olmalar n önleyerek çat malara yol açar. 1968 y l n n a r siyasi artlar alt nda ezilen bu insanlar ölümlerle, k y mlarla kar kar yad r. Genç insanlar n sokaklarda politik sebeplerle öldürülmesi, askerin yurtta kurmu oldu u bask düzeni, herkesin özellikle de ayd n duyarl l na sahip hassas kesimin omuzlar na ta yamayaca yükler bindirmi tir. Art k ecelli ölümler geç ölümler olarak alg lanmaya ba lan r; çünkü, ya anan iç olaylar sebebiyle ölüm ya bir hayli a a lara inmi tir. Romanda ölen gencin ad ve soyad n n da sava ve askerlikle ilgili olu u tesadüfi de ildir. Timur ismi bize eski sava ç Türk hakan n hat rlat r. Yurdaer soyad da yine ölen gencin yurt için kendisi gibi bu yurdun insanlar yla kavga edip ölmesine bir at f mahiyetindedir. Dönemin insanlar özellikle de üniversite gençli i, ya lar n n da vermi oldu u at lganl kla kendi içlerinden olan; fakat, farkl dü ünen insanlar bir dü man gibi kar s na almaktan çekinmemi tir. Kendi özgürlükleri ve ba kald r istekleri u runa ölmeyi ve öldürmeyi göze alm lard r. Aysel gibi duyarl olan ayd n kesimin ölmeye yatmas nda, intihar dü üncesini s k s k ak llar ndan

97

geçirmelerindeki as l ve en önemli sebep bu toplumsal buhran halidir; çünkü, dönemin olaylar art k ölmeyi basit bir alg ya dönü türmü insan hayat n n önemi ortadan kalkm t r.

Bir Dü ün Gecesi roman nda ise Aysel den ziyade intihar etmek isteyen Tezel in hayat na vâk f olma ans n yakalar z. stanbul da yaln z kald için çe itli zorluklarla kar la an ressam Tezel, iki kere evlenip bo anmas , siyasi gruplarca kullan l p a a lanmas ve ailesinin ahlaks zl k suçlamalar kar s nda ya ad ezilmi lik duygusuyla ölümü istemektedir. Sanatç duyarl l na sahip Tezel in s k s k tekrar etti i ve Adalet A ao lu nun bu romanda leitmotif olarak kulland ntihar etmeyeceksek içelim bari! (A ao lu, B.D.G., 2010: 1) cümlesi, Tezel deki ve dönemin ayd n ndaki bo vermi li i sergiler. Amaç dünyadan ve içinde bulunulan gerçeklerden kaçmakt r ve ölüm kesin bir kurtulu olarak görülmektedir. Ölümün gerçekle medi i yerde de alkole s n lm t r; çünkü, gerçekleri unutman n geçici de olsa bir di er yolu sarho olmakt r.

lk romanda intihar bir kurtulu yolu gibi gören Aysel in Hay r roman nda intihara bir ba kald r arac olarak bakt n görürüz. Art k sosyoloji profesörü olan Aysel in inceleme konular ndan biri de Ayd n ntiharlar ve Gelece in Ba kald r s d r. Ara t rmas n sunup sunmad n tam kestiremedi imiz Aysel in görü ü y llar geçtikçe ve ayd nlanma oran artt kça intiharlar n da artaca do rultusundad r. Aysel in zihninde tasarlad n dü ündü ümüz bu toplant da bir gazetecinin konuyu sormas üstüne Aysel, günümüze kadar bilinen ayd n intiharlar n s ralar. Ayn zamanda yazd klar romanlardaki kahramanlar n hikâyelerini intiharla sonuçland ran yazarlardan ve eserlerinden bahseder. Aysel e göre bir yazar, roman nda intihar i liyorsa zihninden bu fikri geçiriyor demektir.

imdi efendim, ekonomik güçsüzlü ün bask s alt nda ezilerek can na k yanlar ayr bir konu. Bu konuyu ekonomistlere, psikiyatrlara ve politikac lara b rakacak olursak, ben, tarihteki bütün ayd n intiharlar n , hatta ayd n olsun olmas n, dü ünsel bir eylemi bulunsun bulunmas n, intihar etmi bütün roman kahramanlar n ele al yorum, çünkü nihayet onlar da roman yazar n n dü ünsel eyleminin birer sonucudurlar. K sacas , Kleist, Zweig, Woolf, Yesenin, Mayakovski, Van Gogh, Be ir Fuad, Cem Sar ve daha birçoklar yla birlikte, Krillov u, sonra tabii Stavrogin i, Anna Karenina y , i te ne bileyim, Emma Bovary yi,

98

bizim Bihterimizi, daha ayr bir konumda olmak üzere Turgut Özbenimizi

bütün bu ki ilerin de i ik zamanlarda, farkl ko ullar alt nda, çe itli dü üncelerle çe itli intiharlar n ara t r yorum. Bunlardan hemen hiçbirinin kendilerini öldürmeleri, an l k edimler de ildir. Baz lar nki öyle görünse bile Ara t rmam n amac , hangi ko ullar, hangi dü ünce geli imleri, hangi iticiler alt nda, gerçek anlamda sonsuz özgürlük neden seçilmi , gelecekte böyle bir seçimin ko ullar ve anlam ne olacak, bunu bulgulamakt r. Öyle ya, acaba gelecekte, yani insan n kendi varl üstünde bilinci daha yükseldikçe, bugün güncel özgürlükler ad na bildiri imzalayanlar kadar da intihar edenler olacak m ? ( A ao lu, H., 2010: 6).

Aysel in Durkheim la paralel görü lere sahip oldu unu fark etmemiz mümkündür. Art k sosyoloji profesörü olarak kar m za ç kan Aysel Dereli, gelecekteki insanlar n daha yaln z ve dü ünmeye daha fazla zaman ay ran bireyler olacaklar için, intihar oranlar n n da artaca kan s ndad r. Ayr ca Dar Zamanlar üçlemesinde kar la t m z intihar etme ve intihar dü ünme vakalar n n hemen hepsi kad nlar taraf ndan gerçekle tirilir. Kültürel olarak geli mi lik durumunun intihar tetikledi i görü ünden yola ç kacak olursak bu romanlarda kad nlar n dü ünsel geli imlerinin daha üst seviyede oldu u sonucuna varabiliriz. Ba ta Aysel olmak üzere, Tezel, zorla evlendirilen Ay en, Layana ve Engin in çal t ya l lar yurdunda intihar eden ya l kad n roman n intihar dü üncesi ta yan kahramanlar d r ve hepsinin de kad n olu u önemli bir husustur. Roman n sonunda Aysel in de intihar edip etmedi ini kestiremeyiz. Yenins in ça r s na uyarak sisler içindeki sandala giden Aysel, dü lerindeki mükemmel insana varabilmek için ortadan kaybolmu ve roman süresince savundu u gibi hayattaki yinelemeler e böylelikle kar koymu tur. Aysel in intihar etmi olabilece ini dü ündüren bir ba ka hadise de onun stanbul da ortadan kayboldu u s rada Danimarka daki ya l lar yurdunda Aysel in hayat anlay na sahip ya l bir kad n n intihar etmi olmas d r. Ya l lar yurdunda Dr. Bernt, Engin ve K z l Sakall Adam bu olay öyle anlat rlar:

Herkesin e lenti salonunda topland bir s rada, hastalardan biri kendini üst kat penceresinden atm diyor Dr. Bernt.

Kalabal k aralan yor. Hastabak c lar ölüyü sedyeye alm lar, üstüne mavi battaniye çekmi ler; içeri götürüyorlar.

99

Kim?

Yan t i itmekten korkuyor. Cemal olmas n! Hay r, ölümü öylesi yak t rd güzel delikanl da olmas n. Hiçbiri olmas n.

K z l Sakall :

Ya l bir kad n diyor. ne garip, hayata yeniden kat labilmeyi en çok o isterdi. Buradan ç kar ç kmaz dansa gidece im. Yeni bir sevgilim olacak. Böyle derdi.

Viking torunu usulca gülüyor. Öteki çilli yüzlü farmakolog hep susuyor, yere bak yor. Kal n ve git gide daha so uk ya an kar, ölümün izlerini hemen örtüyor. (A ao lu, 2010: 194).

Layana, Hay r roman n n intihar etti ini kesin olarak bildi imiz kahraman d r. E i Karl, çocuklar n al p gittikten sonra yaln z kalm olan Layana, Aysel den yaln z kalabilmesinin s rr n ö renmek isteyen alt kom usudur. Aysel, herkese yard m etmesine ra men, Layana n n yard m taleplerini i inin oldu unu öne sürerek reddeder. Bir gün Layana kendisini evinin tavan na asm ekilde bulunur. Aysel in derin üzüntü duydu u bu olay n sonunda Layana n n Aysel e mikadan yap lm ku eklindeki tavan süsleri b rakmas dikkat çeken bir ayr nt d r. Layana hakk nda detayl bilgi sahibi olmay m z, onu Aysel in bilincindeki anl k hat rlamalar yla tan y m z bu kahraman n roman gerçekli i içinde var olup olmad n sorgulamam za sebebiyet verir. Bir Arap k z olan Layana n n, e inden ayr lm ve yaln z kalm olan Do u kültürü ile büyümü Aysel in özgürlü ü intiharda bulan yan olabilece ini dü ündürmektedir. Tavana as lan mika ku lar da intihar n özgürlük arac olarak görüldü ünün alt n çizer. Ku özgürle menin sembolüdür ve bu ku lar gibi olabilmek için Layana kendisini tavana asm t r.

yirmi be ya nda bir genç kad n ölmü tü. Layana. Onun kap önünde b rakt göl çiçekleri. Hay r, onun mdat! diyen sesi:

Yaln z ya amay nas l ba ar yorsunuz, ne olur bana da ö retin! (A ao lu, 2010: 91).

ntihar etti ini gördü ümüz bir ba ka karakter de Aysel in doçent olan ö rencisi Üner dir. Aysel, ödül törenine gelmeyince Yazar, Alev ve Üner, onu aramak için evine

100

giderler. Burada Aysel in ayd n intiharlar yla ilgili yazd makaleyi okuduktan sonra Üner in kendisi camdan a a b rakt n ö reniriz:

Üner:

Hayat n yakas n hiçbir anlamda koyvermeyelim dostlar m!

Yazar s çr yor, ba n ans z n ona do ru çeviriyor. Üner, kendini aç k pencereden bo lu a b rak yor: Budalaca bekleyip durmak yerine, arada sonsuz özgürlü ün de tad na bak lmal .

Bir an. Odada en büyük sessizlik. (A ao lu, 2010: 268). Üner, y llarca yurt d nda e itim görüp ara t rma yapm ; fakat, ülkesine döndü ünde yurt d nda ona gösterilen sayg y ve orada verilen imkânlar bulamam t r. Evlenmek için ikna etmeye çal t sevgilisi Alev in de kanser hastas olu u onu ya amdan koparm t r. Hayata her zaman umutla bakabilen hocas Aysel in de art k umutlar n varolan dünyadan çekmesi ve kendisine yeni bir yer bulma aray na

Belgede Siyasal düşünceler bakımından Adalet Ağaoğlu romanları (sayfa 92-105)